Gezondheid en ziekte gezondheid logo
Uiterlijk
|  | Gezondheid en Ziekte >  | Gezondheid | Uiterlijk

Medicijnen en behandeling van psoriasis: van crèmes tot biologica

Behandeldoelstellingen

Reguleren celomloop, verminderen inflammatie, symptoomcontrole (jeuk, schilfering, pijn), kwaliteit van leven verbeteren, comorbiditeiten managen. **Geen genezing, wel controle.** Chronische aanpak, geen 'quick fixes' die flares triggeren.

Topicaal (eerstelijns)

Fototherapie

  • Zonlicht: 20 min/dag, UVB dosis afhankelijk van breedtegraad/seizoen. **Nooit verbranden** (trigger).
  • NB-UVB (311 nm): Gouden standaard fototherapie. 3x/week, opbouwend schema. Thuis of praktijk. Effectief, veilig.
  • PUVA (UVA + psoraleen): Effectief voor plaque, guttate, palmoplantair. Bijwerkingen: misselijkheid, fototoxicitāte, huidkankerrisico (cumulatief). Minder gebruikt sinds NB-UVB/biologica.
  • Excimer laser (308 nm): Gerichte behandeling lokale plaques; vaak verzekerd.

Systemische therapie (matig-ernstig, of topicaal/foto gefaald)

KlasseVoorbeeldenIndicatieOpmerkingen
Corticosteroïden (krachtig-zeer krachtig)Betamethason, clobetasol, mometasonMilde-beperkte plaquesMax 2-4 wken continu; atrofie, striae, tachyphylaxie risico
Vitamine D-analoogCalcipotriol, calcitriolMilde-matig; combinatie met steroidMinder bijwerkingen; irritatie mogelijk
Retinoïden (tazaroteen)Tazaroteen gel/crèmePlaque psoriasisTeratogeen; irritant; combinatie met steroid
Koolteer / antralineCrèmes, shampoos, pastaSchubben, jeukVlekken, geur, irritatie; minder populair
Salicylzuur3-6% in crème/lotionKeratolytisch; voorbereiding op andere topicaSystemische resorptie bij grote oppervlaktes
OTC: aloë vera, jojoba, zinkpyrithione, capsaïcineDiverseHydratatie, kalmering, schilferverminderingMild effect; adjunctief

Combinatietherapie & sequentiële strategie

Vaak combinatie topicaal + fototherapie/systemisch. Rotatie middelen om toxiciteit te beperken. 'Treat-to-target' met PASI/DLQI evaluatie elke 3-6 maanden.

Patiënteducatie & levensstijl

  • Roken stoppen, alcohol beperken, gezond gewicht, stressmanagement.
  • Dagelijkse hydratatie, zacht reinigen, zonbescherming.
  • Therapietrouw cruciaal; bijwerkingen melden.
Helpt sporten de gezichtsheid? Endorfinen, circulatie, collageen en acne Glycolzuurpeeling vs. pompoenpeeling: welke kies je voor jouw huiddoel? Schadelijke effecten van cafeïne op tanden: vlekken, glazuurslijtage, klemmen
Dyshidrotisch eczeem: rode, jeukende bultjes aan handen Huidherstel na gipsverwijdering: dode huidcellen verwijderen Voordelen van zuurstofgezichtsmaskers: hydratatie, elasticiteit, snelle straling Kun je kronen en doppen witmaken? Nee – maar wel je eigen tanden

  1. Seborroeïsche dermatitis op de hoofdhuid: herkennen, behandelen en voorkomen

  2. Therapeutisch vasten voor acne: ontgifting, voedselgevoeligheden en gezonde gewoonten

  3. Oorroos: herkenning, oorzaken en behandeling van schilfering rond de oren

  4. Beugels en pijn: wat te verwachten en hoe te verlichten

  5. Khloe Kardashian 15 jaar weaves na haarverlies door vadersterfte

  6. Avon Skin So Soft voor baby's: veilige toepassingen als hydratatie, insectenwering en zonnebescherming

  7. Wat is diepe tandartsreiniging (schalen & wortelplannen)? Procedure, herstel en kostenoverwegingen

  8. Tandpijn bij warm eten: signalen van ernstige tandbederf

  9. Huidverzorging voor roodharigen: extra bescherming tegen zon en gevoeligheid

  10. Verschil Opalescence 20% vs 35%: bleekkracht, gevoeligheid, bakjes, smaken

 

Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win

KlasseMiddelenMonitoringBelangrijke bijwerkingen
ConventioneelMethotrexaat (MTX), ciclosporine, acitretineLever, nieren, bloedbeeld, lipiden, zwangerschapstestMTX: hepatotoxiciteit, longfibrose, teratogeen; Ciclo: nefrotoxiciteit, hypertensie; Acitretine: teratogeen (2j contraceptie), hyperlipidemie
Biologica (TNF-α)Etanercept, adalimumab, certolizumab, infliximabTB test (Mantoux/IGRA), Hep B, infecties, bloedbeeldInfectierisico, reactivatie TB, demyeliniserend, lymfoomrisico, injectiereacties
Biologica (IL-17)Secukinumab, ixekizumab, brodalumabZoals boven; IBD risico (brodalumab: depressie)Candidiasis, injectiereacties, neutropenie
Biologica (IL-23)Ustekinumab, guselkumab, risankizumab, tildrakizumabZoals bovenGoed veiligheidsprofiel; minder injecties (elke 8-12 wken)
Small moleculesApremilast (PDE4), tofacitinib (JAK) – off-label/registratie verschillend per landNieren, bloedbeeld, lipiden, infectiesApremilast: diarree, gewichtsverlies, depressie; JAK: trombose, infecties, maligniteit