De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een nuanceverschil. Leukoderma is de paraplu-term voor elke vorm van pigmentverlies met witte, scherp begrensde vlekken door verlies of vernietiging van melanocyten (pigmentcellen). Vitiligo is de meest voorkomende vorm van leukoderma: een auto-immuunaandoening waarbij het pigmentverlies zonder duidelijke andere oorzaak (zoals brandwond, schimmel of medicijnen) ontstaat.

Kenmerken

• Melkwitte, scherp begrensde vlekken die zich langzaam uitbreiden.
• Vaak symmetrisch (generaliseerd), soms eenzijdig (segmentaal) of lokaal (focaal).
• Start meestal tussen 10-30 jaar, alle rassen, meer zichtbaar bij donkere huid.
• Ook slijmvliezen (mond, oog) en haar (vroegtijdig grijzen) kunnen betrokken zijn.

Oorzaken (theorieën)

De exacte oorzaak is onbekend. Mogelijke factoren: auto-immuunreactie (lichaam aanvalt eigen melanocyten), erfelijkheid, stress, schildklieraandoeningen, maag/darminfecties, brandwonden. Vitiligo gaat vaak samen met andere auto-immuunziektes (ziekte van Addison, schildklieraandoeningen, pernicieuze anemie).

Diagnose

• Huidarts kijkt onder Wood-lamp (UV-licht): vitiligo-vlekken schitteren melkwit.
• Huidbiopsie sluit andere oorzaken uit.
• Bloedonderzoek: schildklier, vitamine B12, auto-antistoffen.

Behandelopties (geen genezing, wel verbetering)

• Topische corticosteroïden / calcineurine-remmers (tacrolimus, pimecrolimus).
• Fototherapie (UVB-narrowband, PUVA).
• Depigmentatietherapie (bij uitgebreide vitiligo: restpigment wegnemen met monobenzon).
• Camouflage-make-up, zelfbruiners voor esthetische dekking.

Belangrijk: Vitiligo is niet besmettelijk, geen besmetting, puur cosmetisch/psychosociaal belastend. Behandeling is maatwerk – overleg met een dermatoloog.