Algemene jeuk (pruritus) ≠ lokale huidprobleem
Jeuk op één plek wijst vaak op een huidziekte. Jeuk over het hele lichaam (generaliseerde pruritus) is meestal een symptoom van een systemische aandoening, medicijnreactie of allergie.
Veelvoorkomende oorzaken
1. Medicijnbijwerkingen
- Opiaten (morfine, codeïne, tramadol, oxycodon).
- Aspirine, NSAID's, ACE-remmers, statines, antibiotica.
- Actie: Bij nieuwe medicatie en jeuk: bel uw voorschrijvende arts. Zet medicatie niet zelf staken.
2. Systemische ziekten (±50% van gevallen)
- IJzertekort (ook zonder anemie).
- Leverziektes (cholestase, hepatitis, cirrhose).
- Nierfalen (uremie).
- Schildklierstoornissen (hyper-/hypothyreoidie).
- Polycythaemia vera (te veel rode bloedcellen).
- Bepaalde kankers (lymfoom, leukemie, solide tumoren).
Geen uitslag + geen nieuwe medicatie/voedsel? Ga direct naar huisarts voor bloedonderzoek, ontlastingonderzoek, eventueel röntgen/echo.
3. Systemische contactdermatitis (allergie via inname/blootstelling)
- Nickel: Kraanwater, niet-rvs pannen, noten, chocolade, graanproducten.
- Cobalt: Vitamine B12-supplementen, parfum, huidproducten.
- Insectenbeten, voedselallergie (anafylaxie).
Wat doet de huisarts?
- Anamnese: medicatie, reizen, contactstoffen, voedsel, symptomen.
- Lichamelijk onderzoek: huid, lymfeklieren, lever/milt, neurologisch.
- Bloed: Hb, ferritine, TSH, lever/nierfuncties, inflammatiemarkers, IgE.
- Eventueel: ontlasting, röntgen thorax, echografie buik, allergietesten.
Symptomatische verlichting (wachtend op diagnose)
- Koele, korte douches; zachte, ongeduftende reiniging.
- Hydrateren met ongeduftende crème (urea, ceramiden).
- Koele, losse kleding (katoen).
- Antihistamine (cetirizine, loratadine) – helpen bij histaminerge jeuk, minder bij uremische/cholestatische.
- Mentholcrème 0,5-1% of pramoxinecrème voor locale verlichting.
Noodsituatie
Bij jeuk + moeilijk ademhalen, gezichtsverzwelling, duizeligheid, buikpijn, koorts: bel 112 (anafylaxie/acute lever/niercrisis).
