~85% tieners krijgt acne (AHRQ). Maar als je 30+ bent en je gezicht plots uitbreekt: oneerlijk, maar medisch verkbaar. Vier veelvoorkomende scenario's.

1. Hormonale triggers (vrouwen)

• Premenstrueel, zwangerschap, perimenopauze, stoppen anticonceptiepil.
• PCOS: acne + hirsutisme + onregelmatige cyclus + gewichtstoename → screenen (echo, hormonen).

2. Medicijngeïnduceerd

• Corticosteroïden, anabole steroïden, lithium, anticonvulsiva, IUD (hormonaal), B12/B6 hoge doses.

3. Onderliggende aandoeningen

• Diabetes/insulineresistentie: Huidproblemen (acne, acanthosis nigricans) kunnen eerste teken zijn (ADA).
• Schildklier: Hypo/hyperthyreoïdie kan huid veranderen.

4. Externe factoren

• Nieuwe cosmetica (occlusief), strakke kleding/helmen (mechanische acne), vocht/hitte, stress.

Misvatting: “hormonale onbalans” = zeldzaam

Mayo Clinic: meeste volwassenen met acne hebben GEEN meetbare hormonale afwijking. “Natuurlijke hormoonbalans” supplementen hebben geen bewijs. Waarschuw voor dure, onbewijzen therapieën.

Actieplan

1. Basishygiëne: zachte reiniging 2x/dag, non-comedogeen, geen knijpen.
2. OTC: BPO/salicylzuur/retinoïde (adapaleen 0.1% OTC in VS, in NL recept).
3. Geen verbetering 8-12 weken → huisarts/dermatoloog.
4. Vraag specifiek naar screening op PCOS, diabetes, medicijnbijwerkingen.
5. Experimenteer met producten (één per keer, 6 weken).

Plotse acne is een signaal, geen veroordeling. Medische evaluatie + gepersonaliseerd plan = beste kans op herstel.