Definitie & prevalentie

Psoriasis is een **chronische, inflammatoire, multisystemische auto-immuunziekte** die ~2% van de bevolking treft. Versnelde keratinocytenomloop (3-4 dagen vs 28 dagen) → opstapeling dode cellen → dikke, rode, zilverachtig schilferende plaques.

Kenmerken

• Symmetrische verdeling: hoofdhuid, ellebogen, knieën, kruis, navel, staartbeen, nagels.
• Uitbarstingen in cycli: weken-maanden actief, dan remissie (soms jaren).
• Koebner-fenomeen: nieuwe letsels op traumaplaatsen.
• Nagelbetrokkenheid: putjes, olievlekken, onycholyse, verdikking.
• Psoriatische artritis: ~25% patiënten; 'worstvingers' (dactylitis), enthesitis, gewrichtsschade.

Typen psoriasis

Ontstaan & triggers

• Genetica: PSORS1-gen (tot 50% heritabiliteit); polygeen. Risico kind: 50% als 2 ouders, 16% als 1 ouder, 8% als broer/zus.
• Triggers: Stress (verergerd ~50%), infecties (streptokokken → guttate), huidtrauma (Koebner), medicijnen (lithium, bètablokkers, NSAID's, antimalaria, snelle prednison afbouw), roken, alcohol, obesitas, alcohol, weersveranderingen.

Impact op kwaliteit van leven

Jeuk, pijn, scham, sociale isolatie, depressie, werkverzuim. Comorbiditeiten: cardiovasculaire ziekten, metabool syndroom, depressie, chronische inflammatie. Doel: veilige, effectieve, langdurige controle met multidisciplinaire aanpak (dermatoloog, reumatoloog, huisarts, diëtist, psycholoog).

Toekomstperspectief

Biologische therapieën (TNF-α, IL-17, IL-23 remmers), small molecules (PDE4, JAK remmers), gepersonaliseerde medicijn, levensstijlinterventies. Nauwkeurige diagnose en holistic care zijn essentieel.