Gezondheid en ziekte gezondheid logo
Uiterlijk

Zonnebrand: diagnostiek, differentiaal en fototesten

Herkenning zonnebrand

Rode, pijnlijke, warme huid na onbeschermde UV-blootstelling (zon, solarium, riflectie sneeuw/water/auto). Symptomen: 2-6u na blootstelling, piek 12-24u. Eritheem, eventueel bellen (2e graad), zwelling, pijn. Systemisch: koorts, misselijkheid, hoofdpijn, dehydratie (zonnestich).

Wanneer naar huisarts/dermatoloog

  • Geen verbetering na 1 week.
  • Uitgebreide bellen (>20% BSA).
  • Koorts >39°C (102°F).
  • Misselijkheid/braken, hoofdpijn, verwarring (zonnestich).
  • Rode strepen, gele afscheiding (infectie).
  • Huidkankerscreening aanbevolen voor iedereen met zonnebrandgeschiedenis.

Lichamelijk onderzoek

  • Vitale functies: hydratatie, temperatuur, pijnscore.
  • Huidinspectie: % BSA betrokken (regel van 9), diepgraad (1e/2e graad), bellen, infectietekens.
  • Dermatoscopie: screening op verdachte letsels (ABCDE-regel). Biopsie bij twijfel.

Differentiaaldiagnose: wat lijkt op zonnebrand?

Fototesten (specialistische indicatie)

  • **Indicatie:** Patiente die **ondanks strikte zonbescherming** blijft reageren met extreme gevoeligheid (uitslag, bellen, jeuk, netelroos) bij minimale UV.
  • **Methode:** Blootstelling kleine huidgebieden aan gecalibreerde UVA/UVB doses (monochromator of gefilterde bron). Aflezen na 24-48-72u.
  • **Positief bij lage dosis** → bevestigt abnormale UV-gevoeligheid (foto(over)gevoeligheid, porfyrie, lupus, PMLE, actinic prurigo, xeroderma pigmentosum).
  • **Opvolging:** Medicatie-evaluatie (fototoxische middelen: tetracyclinen, thiaziden, NSAID's, retinoïden, sulfonamiden, amiodaron, etc.), eventueel huidbioptie voor differentiaal.

Behandeling zonnebrand (ondersteunend)

  • Koelen: lauwe douche, koele compressen, aloe vera gel.
  • Hydratatie: oraal (water, elektrolyten), topicaal (panthenol, hyaluronzuur, ceramiden).
  • Pijn: paracetamol/ibuprofen.
  • Bellen: **niet openprikken**; sterielverband bij open bellen.
  • Strikte zonvermijding tot volledige genezing.

Preventie blijft beste genezing

SPF 30+ brede spectrum, herhalen, beschermende kleding, schaduw 11-15u, geen solaria. Kinderen <1 jaar: geen directe zon.

Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win

AandoeningVerschillenDiagnostiek
RosaceaChronisch, flushing, papules/pustules, teleangiectasieën; geen acute UV-tijdsrelatieKlinisch; geen extra labs
SLE (systemische lupus erythematosus)Vlinderuitslag (malar rash) na zon; systemisch: koorts, artralgieën, nefritisANA, anti-dsDNA, anti-Sm, complement, nier/leverfunctie, volle bloedtelling
Polymorf lichtuitbarsting (PMLE)Jeukende bultjes/bellen op zonngebloote gebieden (decolleté, armen); vroege zomer; herhaaldKlinisch; fototest bevestigt
Fototoxische/fotoallergische reactieMedicament/geurstof + UV → uitslag; scherpe grens beklede huidMedicatieoverzicht, fototest, fotopatchtest