Bijnieren produceren cortisol, aldosteron, androgenen. Bij hypofunctie (primaire = Addison, 1-4/100.000) of secundaire (hypofyseprobleem) zijn deze hormonen te laag.

Symptomen (door hormoontekort)

• Cortisol: onderhoudt hart/bloedvaten, reguleert bloeddruk, immuunontsteking, bloedglucose.
• Aldosteron: reguleert bloeddruk, water/zoutbalans (natrium vasthouden, kalium afvoeren).

Resulterende klachten: lage bloeddruk, lage bloedsuiker, zweten, zoutverlangen, progressieve vermoeidheid, gewichtsverlies, spierzwakte, eetlustverlies, hoofdpijn, onregelmatige/afwezige menstruatie (vrouwen).

Oorzaken

• Hypofyseproblemen: ontoereikende ACTH (corticotropine) → geen stimulatie cortisolproductie.
• Auto-immuun: aanval op bijnieren → primaire insufficiëntie (Addison).
• Ziekteprocessen: 30% Addison door tuberculose, kanker, infecties (Merck).

Diagnose

Bloed: cortisol, ACTH, natrium, kalium. ACTH-stimulatie test: synthetische ACTH → meet cortisol voor/na. Bij insufficiëntie: geen stijging. Imaging (CT) voor structurele afwijkingen.

Behandeling

Hormoonvervanging: hydrocortison (cortisol), fludrocortison (aldosteron). Levenslang, met dose-aanpassing bij stress/ziekte.