DHEA: de "moeder" van seksuele hormonen

Geproduceerd in bijnierschors, piek 20-30 jaar, dalend met leeftijd. Supplementatie (50-200 mg/dag) onderzocht voor diverse indicaties. Let op: geen FDA goedkeuring voor welke indicatie dan ook (behalve bijnierinsufficiëntie).

Waarvoor is er bewijs (graad B of hoger, Mayo Clinic)?

1. Energie & welzijn (chronische vermoeidheid, bijnierinsufficiëntie)

Univ. Maryland: 50-200 mg/dag → verbeterde energie bij CVS. Univ. Michigan: 50 mg/dag bij vrouwen met lage DHEA-S → betere energie, welzijn.

2. Botgezondheid (osteoporose, anorexia)

NYU Langone: DHEA helpt oudere vrouwen (>70) en anorexia-patiënten. Saint Louis Univ.: 2 jaar DHEA + vit D + calcium → +2% wervelkolom densiteit (alleen wervels, niet heup).

3. Menopauzesymptomen & stemming

Univ. Michigan: DHEA verbetert hersenrespons op endorfines → minder stemmingklachten, betere seksuele functie. Raadpleeg arts.

4. Cardiovasculair (cholesterol)

NYU Langone: DHEA kan cholesterol verlagen, plaque verminderen. MAAR: kan ook HDL verlagen (zie risico's). Hartpatiënten: alleen onder cardioloog.

Risico's die de voordelen kunnen wegen

• Vrouwen: >100 mg/dag → hirsutisme, stemverlaging, acne, cyclusverstoring.
• Mannen: gynaecomastie, testiculaire atrofie.
• Beiden: verhoogd borst-/prostaatkankerrisico (theoretisch), leverbelasting, insulineresistentie.
• Interacties: insulin, corticosteroïden, oestrogeen, testosteron, anticoagulantia.

Conclusie

DHEA heeft potentiële voordelen voor specifieke groepen (bijnierinsufficiëntie, oudere vrouwen met osteoporose, SLE, HIV-wasting, perimenopauzaal stemming), maar de risico's zijn reëel en dosering/duur afhankelijk. Nooit zelfstandig starten. Laat DHEA-S, testosteron, oestradiol, lever, lipiden, glucose meten. Bespreek met huisarts/endocrinoloog of de voordelen de risico's wegen voor UW situatie.