Angst: meer dan gewoon nerveus zijn

Angststoornissen (gegeneraliseerd, paniek, sociaal) treft vrouwen 2x vaker dan mannen. Kenmerken: overmatige zorgen, fysieke symptomen (hartkloppingen, hyperventilatie, zweten, buikklachten), vermijdingsgedrag.

Hormonale triggerfasen

• Premenstruaal: Dalend oestrogeen + progesteron → verergering angst (veel vrouwen).
• Perimenopauze: Chaotische schommelingen, oestrogeendominantie (laag progesteron) → angst, paniekaanvallen, slapeloosheid.
• Menopauze: Laag oestrogeen → minder serotonine/dopamine → depressie/angst.
• Hormoontherapie (start/stop/wisselen): Plotselinge veranderingen → angstpiek.
• Postpartum: Hormonale crash → postpartum angst/OCD (intrusieve gedachten over baby).

De neurobiologie

• Oestrogeen: Verhoogt serotonine synthetise, receptor dichtheid, vermindert MAO (afbraak). Laag oestrogeen → minder serotonine → angst/depressie. MAAR: te hoog/onbalans → ook angst (via glutamate, amygdala activatie).
• Progesteron: Metabolliet allopregnanolone = potente GABA-A agonist (kalmerend). Laag progesteron → minder remming → angst. Synthetische progestagene: geen allopregnanolone → geen kalmering, soms angst.
• Oestrogeendominantie: Relatief hoog oestrogeen / laag progesteron → verlies van balans → angst, paniek (Women to Women kliniek).

Wat zegt de expert? (dr. James Phelps)

"Geen eenvoudige regel: 'te weinig oestrogeen = depressie, te veel = angst'. De relatie is niet-lineair, afhankelijk van receptor subtypes, genetica, levensgeschiedenis, stress. Hormonen moduleren, ze causeren niet alleen."

Praktische aanpak

1. Symptoomdagboek: cyclus, angst, slaap, triggers.
2. Hormoonmeting (speeksel/bloed) in specifieke fasen.
3. Leefstijl: beweging (angstverlagend), mindfulness, cafeïne/alcohol beperken, slaaphygiëne.
4. Therapie: CBT (gouden standaard), eventueel SSRI/SNRI.
5. Hormonale interventie: alleen na diagnose, afweging, monitoring (continue pil, bio-identiek progesteron, lage dosis oestrogeenpleister).

Angst is behandelbaar. Hormonen zijn één puzzelstukje, niet het hele plaatje.