Drie dominante kenmerken

Manifestatie hangt af van genetica, omgeving, leeftijd, cognitieve ontwikkeling, comorbiditeit, geslacht. Toch drie kernkenmerken: onoplettendheid, hyperactiviteit, slechte impulscontrole.

Onoplettendheid (voornamelijk onoplettend type)

• Teruggetrokken, onbewust van omgeving.
• Taken vergeten, afgeleid door ergernissen, snel vervelen bij projecten zonder constante aandacht.
• Stil kunnen zitten, niet storen, lijkt te werken → maar begrijpt instructies/taken niet (NIMH).

Hyperactiviteit (voornamelijk hyperactief type)

• Fysiek, actiegericht: friemelen/kronkelen zitten, constant praten, stoel wisselen/opstappen.
• Moeite met taken die stille strategische planning vereisen.
• Overlap met impulsieve kenmerken.
• DSM-IV: gedrag ≥6 maanden voor diagnose.

Impulsiviteit (impulsief subtype)

• Ongeduldig handelen, ongepaste opmerkingen (context/timing).
• Moeite met uitgestelde beloning begrijpen.
• Wachten in rij/beurten spelen moeilijk.
• Alleen impulsief OF combinatie met hyperactiviteit.
• Geslachtsverschil: jongens >2x vaker ADHD-diagnose dan meisjes (CDC 2002 landelijk onderzoek).

Extra diagnostische criteria (DSM-IV)

• Vóór 7e levensjaar: significante beperkingen.
• Beperkingen in >1 setting.
• Beperkingen in meerdere functiegebieden (sociaal, school, werk).
• Uitsluiten andere medische aandoening (ontwikkelingsstoornis, schizofrenie, dissociatieve identiteitsstoornis).

Conclusie

ADHD is heterogeen, maar de kernkenmerken bieden een raamwerk voor herkenning en diagnose. Context, comorbiditeit en levensloop bepalen de uiteindelijke presentatie en behandelstrategie.