Gebarsten, gesprongen lippen (cheilitis) gecombineerd met jeukende huid is vaak seizoensgebonden of door gewoontes, maar kan ook wijzen op systemische aandoeningen.
Veelvoorkomende oorzaken
- Weer/omgeving: kou, wind, lage vochtigheid (winter); zon, wind (zomer). Binnen: CV-ketel, airconditioning.
- Gedrag: lippen likken (slijm droogt uit → verergering), mondademen, hete douches, roken.
- Huidverzorging: geurige/gekleurde lipbalsems, harde reinigers, alcoholhoudende toners.
- Medicijnen: roaccutane (isotretinoïne), diuretica, chemotherapie, antihistaminica (uitdrogend).
- Systeemziektes: anemie (ijzer/B12/folium), diabetes, schildklier (hypo/hyper), nierfalen, HIV, depressie, eetstoornissen.
- Voedingsstoffentekorten: B2 (riboflavine), B3 (niacine), B6, B12, ijzer, zink, essentiële vetzuren.
Behandeling & zelfzorg
- Hydrateren binnenuit: 1,5–2L water/dag; luchtbevochtiger (40–50%).
- Lipbalsem: petrolatum (vaseline) of bijenwas basis, geen parfum/smaak/kleur. Herhaald aanbrengen (vooral voor slapen, buiten).
- Geen likken! Maakt het erger.
- Huidcrème: ureum/melkzuur crème op jeukende huid (niet op open lipscherts).
- Medicamenteus (arts): corticosteroïdezalf (kort, zwak), oraal antihistaminicum (jeuk/slaap), supplementen bij tekort.
Valkuilen
- Geurige/gesmaakte balsem → meer likken → verergering.
- Antihistaminica → droge mond/huid → meer kloven.
- Te lang corticosteroïden op lippen → atrofie, periorale dermatitis.
Preventie
- SPF-lipbalsem (zonnebrand lippen = risico op schade/kanker).
- Zachte, parfumvrije reiniger; na wassen direct vochtinbrengen.
- Katoenen kleding/slakens (minder irritatie).
- Roken stoppen.
- Ausgewogen dieet; supplementen alleen bij bewezen tekort (bloedonderzoek).
Naar de huisarts als:
- Lippen >2–3 weken niet genezen ondanks zelfzorg.
- Pijn, bloeding, zwelling, koorts.
- Jeuk die slaap belemmert / niet reageert op antihistaminica.
- Verdacht op systemische oorzaak (andere klachten).
