Keratine: het onzichtbare skelet van haar, nagels & huid

Keratine is een vezelvormig, duurzaam, niet-poriëus eiwit – de hoofdbouwsteen van haar, vingernagels en de buitenste huidlaag (stratum corneum). Omdat het waterafstotend en sterk is, wordt het ook in nagellakken en anti-kroes haarproducten gebruikt (Fitness Magazine).

Hoofdfunctie: bescherming

(Mayo Clinic) Keratine beschermt de huid tegen infecties & schadelijke indringers. Het is een noodzakelijk onderdeel van de barrière. Te weinig → witte vlekken nagels; te veel/abnormaal → pathologische aandoeningen.

Pathologieën door keratine-dysregulatie

1. Whiteheads (gesloten comedonen)

• Keratine op oppervlakte huid verstop haarzakjes (Women Fitness).
• Normaal scheiden follikels talg (olie) → zachte, soepelle huid.
• Keratine-pfrop verstoppt follikel → talg vastzit & verhardt → witte bobbel.
• Bacteriën (C. acnes) vermenigvuldigen in talg → irritatie, pijn, ontsteking.

2. Keratosis Pilaris (KP) – 'kippenvel'

• Ook verstopte follikels door overtollige keratine (Mayo Clinic).
• Maar diffus: hele velden (bovenarmen, dijben, billen) bedekt met kleine, schilferige bultjes, ruwe droge plekken.
• Huid voelt als schuurpapier. Meestal niet pijnlijk.
• Oorzaak onbekend. Verdwijnt meestal rond leeftijd 30.
• Behandeling: Ureum/lactaat/zalf, zacht peelen, vocht, geen schurfen.

3. Ichthyosis Vulgaris – 'vissenschubben'

• Ook overtollige keratine (Mayo Clinic).
• Genetische mutatie (autosomaal dominant) → defecte filaggrine → verhoogde keratine/verminderde afstoting.
• Schilferige huid of echte schubben (grijsbruin/wit).
• Schilferige hoofdhuid, barstende handpalmen/voetzolen.
• Kinderen: symptomen pas na enkele jaren.
• Behandeling: Emollientiën, keratolytica (ureum, salicylzuur, AHA), vocht, vochtige lucht.

4. Epidermolysis Bullosa Simplex (EBS)

• Defecte keratine-producerende genen (KRT5, KRT14) → kwetsbare keratine-filamenten.
• Meest baby's/jonge kinderen.
• Huid blareert bij minste aanraking/wrijving.
• Bijwerkingen: nagelafwijkingen, haaruitval, hoofdhuidblaren & littekens.
• Geen remedie: wondverzorging, pijnbestrijding, infectiepreventie, genetische counseling.

Praktische implicaties

• Keratine in haarproducten (Brazilian blowout, keratine-behandelingen) gladde tijdelijk, maar bevatten vaak formaldehyde/releasers → gezondheidsrisico's. Kies formaldehydevrije formules.
• Keratine in nagellak: versterkt, maar kan nagels stijf/broos maken bij overmatig gebruik.
• Huidverzorging: zachte reiniging, dagelijkse vocht (ceramiden, ureum, lactaat), zonnebescherming – ondersteunt gezonde keratine-functie.

Conclusie

Keratine is essentieel voor bescherming. Normale niveaus = gezonde barrière. Dysregulatie (te veel, te weinig, genetisch defect) leidt tot zichtbare aandoeningen van witkopjes tot levensbedreigende blaarvorming. Begrip van keratine helpt bij keuzes in verzorging & behandeling.