Vitamine D3 (cholecalciferol) is de voorkeursvorm voor supplementatie: effectiever en langduriger werkzaam dan D2. Omdat het vetoplosbaar is, bewaart je lichaam overtollige hoeveelheden in vetweefsel en lever. Dat maakt juist dosering cruciaal. Wat zijn de risico's, symptomen van overdosering en veilige limieten?

Bovengrens (UL) per leeftijd – niet overschrijden zonder medische begeleiding

Leeftijd	UL (IE/dag)	UL (µg/dag)
0–6 maanden	1.000	25
7–12 maanden	1.500	38
1–3 jaar	2.500	63
4–8 jaar	3.000	75
9+ jaar & volwassenen	4.000	100

Bron: Institute of Medicine / Endocrine Society. Zonlicht kan nooit tot toxiciteit leiden (automatische feedbackregulatie in huid).

Veelvoorkomende bijwerkingen (meestal bij hoge doses / gevoeligheid)

• Overmatige dorst & frequent plassen (vroeg teken hypercalciëmie)
• Obstipatie of diarree
• Misselijkheid, braken, slechte eetlust
• Metaalsmaak in mond
• Bot- en spierpijn
• Vermoeidheid, verwardheid
• Jeuk, pijnlijke ogen

Bij deze symptomen: stop supplementen, contacteer huisarts, laat calcium/vitamine D bepalen.

Vitamine D-toxiciteit (hypervitaminose D)

Ontstaat na maandenlang dagelijks >10.000–40.000 IE (of één keer extreme dosis). Kenmerk: hypercalciëmie (te hoog bloedcalcium). Gevolgen:

• Nierstenen (calciumoxalaat/fosfaat)
• Vaat- en weefselverkalking (nieren, hart, longen)
• Botresorptie → osteoporose (paradoxaal)
• Cognitieve stoornissen, hartritmestoornissen

Behandeling: stop D3, calciumbeperking, IV-hydratatie, eventueel corticosteroïden/bisfosfonaten. Nierschade kan blijvend zijn.

Contra-indicaties voor supplementatie

• Bestaande hypercalciëmie / hypercalciurie
• Nierfalen / nierstenen in aanleg
• Hartfalen (verkalkingsrisico)
• Sarcoïdose, tuberculose, lymfoom (verhoogde 1α-hydroxylase activiteit → oncontroleerbare calcitriolproductie)
• Thiazidediuretica (verminderen calciumuitscheiding → synergistische hypercalciëmie)

Veilig supplementeren

1. Laat 25(OH)D bepalen voor start.
2. Kies D3 (cholecalciferol), 1000–4000 IE/dag afhankelijk van tekort.
3. Neem bij vetrijke maaltijd (betere opname).
4. Herhaal bloedtest na 3 maanden; pas dosering aan.
5. Doel: 25(OH)D 50–70 ng/mL voor optimale gezondheid.