Otitis media (middenoorontsteking) is de meest voorkomende kinderziekte na de verkoudheid. Bij volwassenen zeldzamer, maar vaak complexer. De meerderheid is viraal en geneest spontaan. Antibiotica zijn niet altijd nodig. Hier de actuele richtlijnen (AAP 2013, NHG standaard) en praktische adviezen.

Herkenning: symptomen

Diagnose (huisarts / KNO)

• Otoscopie: trommelvlies rood, gebuld, ondoorzichtig, onbeweeglijk (pneumatische otoscopie goudstandaard).
• Tympanometrie: type B curve (vocht), plat reflex.
• Differentiaal: otitis media met effusie (OME, 'glue ear') = vocht *zonder* acute inflammatie → geen antibiotica.

Behandelstrategie: 'Watchful Waiting' vs Antibiotica

Kinderen ≥ 6 maanden (AAP 2013 / NHG)

• Ernstige AOM: bilateraal < 2jr, OF koortje >39°C, OF hevige pijn >48u, OF toxic aspect → **antibiotica direct** (amoxicilline 80-90 mg/kg/dag 2x/dag 5-10 dagen).
• Niet-ernstige AOM (unilateraal, milde pijn, <39°C, >2jr of 6-24mnd unilateraal): **watchful waiting** 48-72u met pijnstilling. Geen verbetering/verergering → antibiotica.
• Keuze antibiotica: amoxicilline 1e keus. Allergie/penicilline-resistentie: amoxicilline/clavulaanzuur, cefuroxime, azithromycine (alleen bij atypische).

Volwassenen

• Meer reservaat met antibiotica (vaak viraal, spontaan genezen).
• Antibiotica indicatie: symptomen > 3 dagen, koortje >38.5°C, immunocompromised, recidiverend, complicaties (mastoïditis, perforatie met purulente uitloop).
• 1e keus: amoxicilline 500-1000 mg 3x/dag 5-7 dagen.

Pijnbestrijding: essentieel, vanaf dag 1

• Paracetamol: 15 mg/kg/dosis 4-6x/dag (kind), 1g 4x/dag (volwassene). Basis.
• Ibuprofen: 10 mg/kg/dosis 3-4x/dag (kind >3mnd), 400-600 mg 4-6x/dag (volwassene). Sterkere anti-inflammatoire werking. *Gecombineerd met paracetamol mag (afwisselend/tegelijk).*
• Topische verdovende druppels (lidocaine/phenazone): lokaal effectief, *alleen bij intact trommelvlies*.
• Natuurlijke oordruppels (Otikon® - olijfolie + knoflook/sint-janskruid/calendula/milfoil): RCT (Pediatrics 2001) toonde gelijkwaardige pijnverlichting als verdovende druppels. Alleen bij intact trommelvlies.
• Warme/koude compressen, afleiding, comfort: ondersteunend.

Complicaties & rode vlaggen

• Mastoïditis: pijn/zwelling/rodeheid achter oor, oor staat af, koortje, toxic → **SEH, IV antibiotica, eventueel mastoïdektomie**.
• Perforatie trommelvlies: plotseling pijnverdwijning, bloedig/serosum uitloop. Meestal spontaan genezing 2-4 weken. Water uit oor houwen. KNO-controle.
• Chronische seruze otitis (glue ear) > 3 mnd: gehoorverlies → spraaktaalachterstand (kinderen). Ventilatietubes (grommets) indicatie.
• Recidiverend (>3x/6mnd of >4x/jaar): KNO verwijzing → adenoidectomie, ventilatietubes, immunologie.

Preventie

• Roken vermijden (passief roken verhoogt risico 50%).
• Borstvoeding minimaal 6 mnd (beschermend).
• Vaccinaties: pneumokokken (PCV), Hib, influenza, COVID – verminderen bacteriële superinfectie.
• Snuitschema's (kinderdagverblijf) – moeilijk te vermijden, maar hygiëne (handen wassen, speelgoed reinigen) helpt.
• Flesvoeding niet liggend geven (aspiratie risico).
• Schnabelbeker / doppen vermijden na 12 mnd (Eustachius functie).

Homeopathische / alternatieve middelen

• Commerciële homeopathische druppels (Hyland's Earache®): beperkt bewijs, placebo-effect. Veilig (hoge verdunning).
• Individuele homeopathie: geen RCT bewijs.
• Osteopathie / chiropractie: anekdotisch, geen RCT bewijs voor AOM.

De meeste oorinfecties genezen vanzelf. Pijnstilling is de prioriteit. Antibiotica zijn gereserveerd voor ernstige gevallen of geen verbetering na 48-72u. Ouders: vertrouw op uw instinkt, maar wees niet te haastig met antibiotica – resistentie is een echt probleem. Bij twijfel of rode vlaggen: altijd huisarts bellen.