Trombocytopenie is de medische term voor een te laag aantal bloedplaatjes (trombocyten) in het bloed. Bloedplaatjes zijn essentieel voor stolling: ze klonteren bij een bloeding en sluiten het gat in het bloedvat. Wanneer het aantal te laag is, ontstaat er een verhoogd bloedingsrisico. Er zijn verschillende vormen van trombocytopenie, elk met een eigen oorzaak en behandeling.

Idiopathische trombocytopenische purpura (ITP)

ITP wordt ook wel immuun trombocytopenische purpura genoemd. De exacte oorzaak is onbekend ('idiopathisch'), maar vaak gaat het vooraf aan een virale infectie. Het immuunsysteem vernietigt per ongeluk bloedplaatjes tijdens de aanval op het virus. Symptomen zijn: rode/paarse bloeduitslag (purpura), petechiën (kleine rode stipjes), bloedende tandvlees, bloed in ontlasting/urine/braaksel en frequente neusbloedingen. Bij kinderen geneest ITP vaak vanzelf; bij volwassenen is soms behandeling met corticosteroïden of immunoglobulinen nodig.

Trombotische trombocytopenische purpura (TTP)

TTP is een zeldzame, levensbedreigende aandoening. Er vormen zich abnormale bloedstolsels in de kleine bloedvaten door het hele lichaam. Hierdoor worden de meeste bloedplaatjes 'opgegeten' door de stolsels en zijn er te weinig over voor normale stolling. Symptomen lijken op ITP (petechiën, purpura), maar er kunnen ook neurologische klachten, nierproblemen en koorts voorkomen. Een stolsel in de hersenen kan een beroerte veroorzaken. Behandeling bestaat uit plasma-uitwisseling (plasmaferese) en vaak corticosteroïden.

Geneesmiddel-geïnduceerde trombocytopenie

Sommige medicijnen laten het aantal bloedplaatjes dalen. Er zijn twee mechanismen:

• Immuun: het medicijn zorgt ervoor dat het immuunsysteem bloedplaatjes aanvalt (bijv. heparine, bepaalde antibiotica).
• Niet-immuun: het medicijn remt de productie van bloedplaatjes in het beenmerg (bijv. chemotherapie).

Symptomen zijn vergelijkbaar met andere vormen. Bij verdenking op een medicijn als oorzaak moet de behandelende arts worden geraadpleegd – stopt u niet zelf met medicijnen.

Belangrijk om te weten

Trombocytopenie kan tijdelijk zijn of chronisch. De behandeling hangt volledig af van de onderliggende oorzaak. Bij onverklaarbare bloedingen of blaasjes op de huid: neem contact op met uw huisarts voor bloedonderzoek.