PSA (prostaatspecifiek antigeen) is een glycoproteïne geproduceerd door de prostaat. Een kleine hoeveelheid circuleert in het bloed; verhoogde waarden kunnen wijzen op prostaatkanker, maar ook op een goedaardige vergroting (BPH) of prostatitis. Omdat PSA met de leeftijd natureel stijgt, gebruiken urologen leeftijdsspecifieke referentiewaarden voor nauwkeurigere interpretatie.

Hoe PSA Werkt

De prostaat omringt de urethra en produceert vloeistof die sperma beschermt en voedt. Normaal blijft PSA in de prostaatkanalen, maar bij aandoeningen (kanker, ontsteking, vergroting) lekt meer in het bloed. Tumoren veranderen de structuur (verlies van basale laag en basaalmembraan), waardoor meer PSA vrijkomt.

Standaard vs. Leeftijdsspecifieke Grenzen

Traditioneel werd 4 ng/mL als afsnijwaarde gebruikt. Echter, 20-50% van de prostaatkankergevallen treedt op bij mannen met PSA < 4 ng/mL, en jongere mannen kunnen al kanker hebben met lagere waarden. Daarom adviseren centra als Memorial Sloan-Kettering:

• 40-49 jaar: > 2,5 ng/mL
• 50-59 jaar: ≥ 3,5 ng/mL
• 60+ jaar: ≥ 4,0 ng/mL

Belang van Context

Een verhoogde PSA is geen bewijs voor kanker. De arts combineert PSA met een digitaal rectaal onderzoek (DRE) en eventueel een biopsie voor definitieve diagnose. Leeftijdsspecifieke waarden verminderen onnodige biopsieën en verbeteren vroege detectie, vooral bij jongere mannen.