Progressie en terminale fase van de ziekte van Parkinson

Parkinson (PD) is een progressieve neurologische ziekte door verlies van dopamine-producerende neuronen. >1 miljoen Amerikanen lijden eraan. Symptomen starten wanneer 80% van dopamine verdwenen is. Meestal na 60e, maar 5–10% vóór 40e. Oorzaak onbekend.

Vroege tekenen

• Verminderde armswing één kant bij lopen.
• Schuifelende gang, rusttremor handen/armen/benen.

Stadia (Hoehn & Yahr / Parkinson's Disease Foundation)

• Stadium 1: milde eenzijdige klachten, geen beperking.
• Stadium 2: bilaterale symptomen (stijfheid, vertraagde beweging, houdingsverandering).
• Stadium 3: vroege evenwichtsproblemen.
• Stadium 4: duidelijke houdingsverandering, spraak-/slaapproblemen, autonoom dysfunction, frequente vallen, depressie, cognitieve stoornissen.
• Stadium 5 (eind): bed-/rolstoelgebonden, volledig afhankelijk, incontinentie, onvermogen om te keren, diepe depressie, spraakverlies, intellectuele achteruitgang.

Complicaties in eindstadium

• Verhoogde kwetsbaarheid voor infecties (longontsteking → verstikking).
• Gewichtsverlies, onrust, ademhalings-/slikklachten.
• Angststoornissen, fobiëen, hallucinaties, waanideeën, persoonlijkheidsveranderingen.

Interventies

• Medicatie: Dopamine-agonisten (ropinirol, pramipexol) + levodopa. Effect neemt na ~5 jaar af.
• Psychiatrisch: Antidepressiva; soms dosering verlagen van PD-middelen die psychose veroorzaken.
• Chirurgisch: Diepe hersenstimulatie (DBS) verbetert motoriek, vermindert medicatiebehoefte.
• Ondersteunend: Fysiotherapie (beweging), logopedie (spraak/stem), dieetadvies (obstipatie).