"Gratis" gezondheidszorg (universal health care, bijv. Cuba, Venezuela) wordt gefinancierd door belastingen of natuurlijke rentes – niet gratis voor de samenleving.

1. Verborgen Kosten

Burgers betalen via hogere belastingen of afzetting van nationale inkomsten. Geen directe betaling bij dienstverlening ≠ kosteloos.

2. Moreel Risico (Moral Hazard)

Als individuen geen financiële consequentie voelen, nemen ze meer risico's (gevaarlijk gedrag, onnodige consulten) → lagere productiviteit, hogere last op systeem.

3. Onnodige Procedures

Zonder kosten-deelname kiezen patiënten vaker voor marginale/ineffectieve behandelingen. Met eigen bijdrage (copay) zijn ze selectiever.

4. Geraapte Zorg (Rationing)

Om kosten beheersbaar te houden, beperkt overheid beschikbare diensten → wachttijden, minder keuze, geen alternatief zonder bloeiende particuliere sector.

Conclusie

Universale dekking heeft voordelen (toegankelijkheid, solidariteit), maar de nadelen – belastingdruk, inefficiëntie, rationering – moeten realistisch worden afgewogen in beleidsvorming.