Overzicht van eerste-lijns medicatie

Ongeveer 1 op 6 paren heeft moeite zwanger te worden. Medicijnen stimuleren de eisprong of verbeteren de omstandigheden. Keuze hangt af van oorzaak (PCOS, onverklaarbare onvruchtbaarheid, hypothalamische amenorroe, mannelijke factor).

1. Clomifeencitraat (Clomid®)

Werking: Selectieve oestrogeenreceptormodulator (SERM) → hypofyse produceert meer FSH/LH → follikelgroei.
Indicatie: PCOS, onverklaarbare onvruchtbaarheid, ovulatiestoornissen.
Schema: 50-150 mg dag 3-7 van cyclus. Eisprong dag 10-16.
Succes: 80% eisprong, 40-45% zwangerschap per 6 cycli.
Bijwerkingen: Opvliegers, stemmingwisselingen, hoofdpijn, cysten (zeldzaam), zwillingskans 8-10%.

2. Gonadotropines (FSH, hMG, LH)

Werking: Directe eierstokstimulatie via injecties (subcutaan).
Indicatie: Clomifeen-resistentie, IUI/IVF, hypothalamische amenorroe.
Monitoring: Echo's + oestrogeenmetingen (risico overstimulatie OHSS).
Succes: Hogere zwangerschanskans per cyclus, maar meervoudige zwangerschappen 15-30% (tweelingen, drillingen).
Bijwerkingen: Injectieplaatsreacties, opgeblazen gevoel, stemmingwisselingen, OHSS (ernstig: asciet, tromboserisico).

3. Metformine

Indicatie: PCOS met insulineresistentie.
Werking: Verlaagt insuline → lagere androgene → herstelt eisprong.
Oft in combinatie met clomifeen.
Bijwerkingen: Diarree, misselijkheid, maagklachten (opbouw dosering helpt). Vitamine B12 controleren bij langdurig gebruik.

4. Bromocriptine / Cabergoline

Indicatie: Hyperprolactinemie (goedaardige hypofysetumor, medicijnen, schildklier).
Werking: Dopamine-agonist → remt prolactine → herstelt eisprong.
Succes: 90% eisprong, 65-85% zwangerschap bij correct gebruik.
Bijwerkingen: Misselijkheid, duizeligheid, hoofdpijn (vaak tijdelijk).

Belangrijke overwegingen

• Alle medicijnen alleen op recept en onder monitoring van gynaecoloog/vruchtbaarheidsspecialist.
• Leefstijloptimalisatie (gewicht, roken, alcohol, voeding) verhoogt kans op succes en verlaagt risico's.
• Psychologische ondersteuning: vruchtbaarheidsbehandeling is emotioneel zwaar.