Reumatoïde artritis (RA) is een systemische auto-immuunziekte die niet alleen gewrichten, maar ook de huid kan aantasten. Huidmanifestaties variëren van subtiel tot levensbedreigend.

Algemene huidveranderingen

• Dunne, gerimpelde, breekbare huid (door chronische ontsteking/corticosteroïden).
• Gemakkelijk blauwe plekken.
• Palmaire erytheem (rode handpalmen).
• Doorzichtige, lichte huid op handruggen.

Specifieke aandoeningen

Reumatoïde knobbeltjes (subcutane noduli)

• Stevige, pijnloze knobbeltjes onder huid, nabij aangedane gewrichten (elleboog, vingers, hiel).
• ~25% RA-patiënten; vaker mannen.
• Meestal goedaardig, maar kan ulcereren/infecteren bij trauma.
• Behandeling: meestal niet nodig; bij hinder: corticosteroïde-injectie of chirurgische verwijdering.

Reumatoïde vasculitis (ernstig!)

• Vasculitis = ontsteking bloedvaten door RA.
• Huid: purpura/petechiën (donkerpaarse stippen), ulcererende zweren (benen), necrose.
• Systeemisch: zenuwschade (tingeling/verlies gevoel), vergrote lever/milt, bloed in urine, darmzweren.
• Kan leiden tot gangreen (weefseldood) → amputatie.
• Behandeling: hoge dosis corticosteroïden + immuunsuppressiva (cyclofosfamide, rituximab). Acute medische noodsituatie.

Pyoderma gangrenosum

• Snelle, pijnlijke, ulcererende letsels (meestal benen), met necrotische rand.
• ~37% RA-patiënten (literatuur varieert).
• Pathergie: letsel verergert/uitlokt nieuwe zweren.
• Behandeling: snelle, hoge dosis corticosteroïden + immuunsuppressiva (ciclosporine, biologica).

Zeldzame inflammatoire dermatosen

• Neutrofiele dermatose (Sweet-syndroom): verhoogde, pijnlijke rode papels/plaques; neutrofielen in biopsie. Geassocieerd met RA, maligniteit.
• Interstitiële granulomateuze dermatitis: rode papels/plaques, granulomen in biopsie.
• Urticaria (netelroos): jeukende kwaddens; kan bij RA voorkomen.

Wanneer direct contact opnemen met reumatoloog/huisarts?

• Nieuwe, snel groeiende, pijnlijke of ulcererende huidletsels.
• Purpura/petechiën die niet verdwijnen bij druk.
• Zenuwklachten, onverklaarbare koorts, gewichtsverlies.
• Verandering in bestaande knobbeltjes (rood, pijn, open).

Vroegtijdige herkenning en behandeling van huidmanifestaties verbetert de prognose en kwaliteit van leven bij RA.