Carcinoom = kanker beginnend in huid of weefsels die organen bedekken. Basaalcelcarcinoom = meest voorkomende kanker wereldwijd (Skin Cancer Foundation) – op zon-gebloote gebieden: gezicht, oren, nek, hoofdhuid, schouders, rug.

1. Ultraviolette straling (hoofd oorzaak)

• Zon + zonnebanken → huidkanker + rimpels
• Artsen adviseren: vermijd zon/zonnebank, gebruik zonloze zelfbruiner
• Breedpectrum, waterbestendige zonnebrandcrème SPF 30+ op alle blootgestelde huid
• Controleer huid op gezwellen/veranderingen

2. Therapeutische straling

• Röntgen + PUVA (psoraleen + UVA) → plaveiselcelcarcinoom + melanoom
• Risico hangt af van: huidpigmentatie, stralingsdosis, medische status
• Kan decennia later ontwikkelen, ooit uit kinderbehandelingen

3. Immuonderdrukkende geneesmiddelen

• Verzwakt immuunsysteem → verhoogd carcinoomrisico
• Orgaantransplantatiepatiënten: tot 80% plaveiselcelcarcinoom (Mayo Clinic)
• Harttransplantatie = hoogste risico (hogere dosis)
• HPV-infectie kan ook carcinoom veroorzaken (via immuonderdrukking + virus zelf)

Preventie & vigilantie

• Dagelijkse SPF 30+
• Geen zonnebanken
• Regelmatige huidcontrole (zelf + dermatoloog)
• Bij immuonderdrukking: extra alert op huidveranderingen

Carcinoom is grotendeels voorkombaar. UV-bescherming is uw beste verdediging – vandaag en elke dag.