Ampalaya (Momordica charantia), ook bittere komkommer of bittere meloen genoemd, is een tropische vrucht wijdverspreid in Azië, Afrika en de Caraïben. De vrucht is groen, langwerpig (tot 20 cm), met een kenmerkende bittere smaak.

Culturele geschiedenis

• Filipijnen: generaties lang in gerechten als 'pinakbet' (gemengde groenten), 'beef ampalaya', en met eitje gebakken. Gedocumenteerd als gezondheidsmiddel sinds jaren '40, maar gebruik waarschijnlijk eeuwenoud.
• China: roerbak, soep, thee.
• Indonesië: roerbak met kokosmelk.
• Vietnam: bittere meloensoep.
• India/Nepal: gecurryd of gevuld met kruiden, gebakken.
• Okinawa (Japan): hoge consumptie, gelinkt aan lange levensverwachting.

Medicinale toepassingen

• Diabetes: Indiase studies tonen verhoogde insulinegevoeligheid; Filippijnse gezondheidsraad (2007): verlaagt bloedsuiker. Capsules geëxporteerd naar VS. Let op: geen standaarddosering, nog niet wetenschappelijk bewezen als curatief, allergieën mogelijk.
• Spijsvertering: bittere stoffen stimuleren galafscheiding, verlichten obstipatie.
• Andere (onderzocht): malaria (effectief), kanker, HIV (preliminair), wondheling (bladeren), hoest, vruchtbaarheid, koortsverlagend.
• Onbewezen: glaucoom, onvruchtbaarheid, herpes.

Culinair

Vers, gedroogd, als thee, supplement of extract. Bittermasker: zout uittrekken, blancheren, combineren met zoete/zoetzure ingrediënten (tomat, tamarinde, kokos).