Er is geen bloedtest of scan die depressie 'bewijst'. De diagnose is klinisch: gebaseerd op het verhaal van de patiënt (anamnese), observatie van de arts, en het uitsluiten van medische oorzaken.

De drie pijlers van diagnostiek

1. Anamnese (ziektegeschiedenis): "Ik voel me al 3 maanden elk dag neerslachtig." Duur, ernst, impact op functioneren.
2. Klinische observatie: Houding, stem, reactietijd, affect, cognitie (concentratie, geheugen).
3. Lichamelijk onderzoek & lab: Voornamelijk om medische oorzaken uit te sluiten: schildklier (TSH), vitamines (B12, D, folium), bloedbeeld, elektrolyten, nier/leverfunctie, drugscreening. Geen test bevestigt depressie zelf.

Waarom geen objectieve test?

De hersenen zijn extreem complex. We begrijpen de neurobiologie van depressie nog onvoldoende om een pathologische definitie te geven. DSM-5 definieert op basis van symptoomclusters, niet oorzaak.

DSM-5 criteria (vereenvoudigd)

≥5 van 9 symptomen gedurende ≥2 weken, bijna elke dag, waarvan minimaal 1: (1) gedekte stemming OF (2) verlies van interesse/plezier (anhedonie). Overige: gewicht/slaap/energie/psychomotoriek/concentratie/waardeloosheid/schuld/zelfmoordgedachten. Klinisch significante distress/functiestoornis. Geen medicijn/medische toestand/bipolaire episode.

Beperkingen DSM

Verschillende pathologische processen kunnen tot dezelfde symptoomcluster leiden → één diagnose, meerdere oorzaken → verschillende behandelresponsen. Daarom moet vaak meer dan één behandeling geprobeerd worden.

Andere oorzaken van depressieve klachten

Medische aandoeningen (Crohn, diabetes, fibromyalgie, hart, schildklier, MS, RA, CVA, TBI), medicijnen (corticosteroïden, bètablokkers, hormonen, interferon), drugs/alcohol. Grondige evaluatie door huisarts/psychiater is essentieel.