Een hartgeruis (heart murmur) is een extra geluid tussen de hartslagen, veroorzaakt door turbulente bloedstroom. ~50% van de kinderen heeft ooit een onschuldig (functioneel) geruis dat verdwijnt met groei. Bij volwassenen kan het wijzen op klepafwijkingen of andere hartpathologie.

Ongeschuldig vs. Pathologisch geruis

Kenmerk	Ongeschuldig (functioneel)	Pathologisch
Leeftijd	Meestal kinderen/jongvolwassenen	Elke leeftijd, vaker >40 jaar
Symptomen	Geen	Vaak wel (zie onder)
Timing	Systolisch, kort, zacht (graad 1-2/6)	Systolisch/diastolisch, hard, stralend, graad 3-6/6
Verandering met houding	Ja (minder bij staan)	Meestal niet
Oorzaak	Verhoogde bloedstroom (koorts, zwangerschap, anemie, sport)	Kleppathologie, septumaefect, hypertrofie

Alarmerende symptomen (bij pathologisch geruis)

• Kortademigheid (inspanning, rust, liggend)
• Borstpijn / angina pectoris
• Palpitaties, onregelmatige hartslag
• Duizeligheid, flauwvallen, syncope
• Vermoeidheid bij normale inspanning
• Cyanoos (blauwe lippen/vingertoppen)
• Opeengezette gewichtsopname (vochtvasthouding)
• Vergrote halsaderen (verhoogde CVP)

Veelvoorkomende oorzaken pathologisch geruis volwassenen

• Aortakleppenstenose: Verkalking (ouderen), bicuspide klep (jongeren) – systolisch ejaculatiemurmur, straleert naar halsaden
• Mitraalinsufficientie: Klep sluit niet → regurgitatie – holosystolisch, apicaal, straleert naar axilla
• Mitraalstenose: Reumatische koorts (zeldzaam NL) – diastolisch rumble, opening snap
• Endocarditis: Infectieve vegetaties op klep → nieuwe/veranderde geruis, koorts, emboli
• Hypertrofische cardiomyopathie (HOCM): Dynamische LVOT-obstructie – geruis versterkt bij Valsalva/staar
• Septumdefecten (VSD/ASD): Shuntgeruizen

Diagnostiek

1. Ausculatie (ervaren arts)
2. ECG (hypertrofie, arritmie)
3. Echocardiografie (goudstandaard): Klepstructuur/functie, kamerafmetingen, flow (Doppler), drukgradienten
4. Eventueel: strestest, cardio-MRI, cardio-CT, hartcatheterisatie

Behandeling

• Ongeschuldig: geen behandeling, controle bij kinderen
• Pathologisch: afhankelijk van oorzaak – medicatie (diuretica, ACE-remmers, bètablokkers, antistolling), klepchirurgie (reparatie/vervanging TAVI/SAVR), device closure (ASD/VSD), endocarditisprophylaxe

Wanneer naar huisarts/cardioloog?

Bij elk geruis met bovengenoemde symptomen, of nieuw geruis >40 jaar, of geruis met straling/duizeligheid/syncope. Niet wachten.