Homeostase (Walter Cannon, 1932) = de tendens van het lichaam om een constante interne omgeving te handhaven. Elke cel, orgaan, systeem is afhankelijk van stabiele voorwaarden.

Mechanismen: feedbacklussen

• Receptoren meten veranderingen (temperatuur, glucose, bloeddruk, osmolaliteit).
• Controlecentrum (hersenen/hypothalamus) verwerkt → stuurt effectoren.
• Effectoren (klieren, spieren, organen) herstellen balans.
• Negatieve feedback: correctie tegengestelde richting (bijv. temperatuur ↑ → zweet ↓ temperatuur).

Voorbeelden

Temperatuur

Huidreceptoren → hypothalamus → zweetklieren/vasodilatatie (koeling) of trillen/vasoconstrictie (verwarming).

Bloedglucose

Snoep → glucose ↑ → alvleesklier → insuline → glucose ↓. Glucose ↓ → alvleesklier → glucagon → glucose ↑. Continue lus.

Bloeddruk

Baroreceptoren (zie art. 251) → medulla → hartslag/vaattonus/volume.

Voedselinname & leptine

Vetweefsel produceert leptine → hypothalamus → satiëteit. Bij overgewicht: leptineresistentie → hersenen negeren signaal → hongergevoel blijft → afvallen moeilijker.

Storing homeostase = ziekte

Diabetes (glucose), hypertensie (bloeddruk), hypothyreoidie (temperatuur/metabolisme), obesitas (leptine). Chronische stress overspoelt systemen.

Conclusie

Homeostase is dynamisch, niet statisch. Gezondheid = vermogen om na storing snel evenwicht te herstellen. Leefstijl (voeding, beweging, slaap, stressmanagement) ondersteunt deze capaciteit.