Wat is tinea pedis?
Tinea pedis (voetschimmel, atleetvoet) is een schimmelinfectie van de voet, voornamelijk tussen de tenen (interdigital) en op de zolen/hielen (moccasin-type). Veroorzaakt door dermatophyten: Trichophyton rubrum (meest), T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum.
Levenscyclus & overdracht
- Overdracht: Direct (huid-huid) of indirect (verontreinigde vloeren: douches, kleedkamers, zwembaden, handdoeken, sokken, schoenen). Huisdieren (kat/hond) kunnen drager zijn (Microsporum canis).
- Infectie: Sporen kiemen uit in warm, vochtig, donker milieu (gesloten schoenen, zweet). Hyphen penetreren stratum corneum → keratinase vrijmaking → schilfering, ontsteking.
- Duur: Onbehandeld: weken tot maanden/jaren (chronisch). Behandeld: 2-4 weken (topicaal), 1-2 weken (oraal).
Risicofactoren
- Mannen > vrouwen
- Sporten (zweet, gemeenschappelijke douches)
- Occlusieve schoenen (kunststof, hakschoenen)
- Hyperhidrose (overmatig zweeten)
- Immunosuppressie, diabetes, perifeer vasculaire ziekte
- Oudere leeftijd
Symptomen
- Interdigitaal: witte, macereerde huid, fissuren, jeuk, brandend.
- Moccasin: diffuse schilfering, hyperkeratose zolen/zijden, soms roodheid.
- Vesiculobullus: blaasjes op voetzolen/zijden (intense jeuk).
- Ulceratief: diepe fissuren, pijn, bacteriële superinfectie (cellulitis risico bij diabetes).
Behandeling
Topicaal (1e keuze, onbeperkt beschikbaar)
- Azolen (clotrimazol, miconazol, ketoconazol, bifonazol): 1-2x/dag 2-4 wkn.
- Allylaminen (terbinafine 1%): 1x/dag 1-2 wkn (sneller, fungicider).
- Ciclopirox, amorolfine (nagel/voet).
- Creem/spray/poeder/gel naar voorkeur. Doorgaan 1-2 wkn na verdwijnen symptomen om recidief te voorkomen.
Oraal (bij uitgebreid, moccasin, vesiculobullus, falen topicaal, diabetes/immunosuppressie)
- Terbinafine 250mg 1x/dag 2-4 wkn (1e keus).
- Itraconazol 200mg 2x/dag 1 wkn (puls) of 1x/dag 2-4 wkn.
- Fluconazol 150-300mg 1x/week 4-6 wkn.
- Leverfunctie controleren bij >4 wkn.
Secundaire bacteriële infectie
Flucloxacilline 500mg 4x/dag 7 dagen (of clindamycine bij allergie).
Preventie: De sleutel tot vrijblijven
- Voeten dagelijks wasen, goed afdrogen (tussen de tenen!).
- Sokken: katoen/wol/bamboe (vochtabsorberend), dagelijks vers, bij zweet vaker.
- Schoenen: ademend (leer), afwisselen (24u drogen), schoondroger/UV-sterilisator.
- Slippers in openbare douches/kleedkamers/zwembaden.
- Geen handdoeken/kleding/schoenen delen.
- Antischimmelen poeder/spray in schoenen/sokken bij risico.
- Huisdieren controleren op schimmel (ringvormige kaal plekken) → dierenarts.
Wanneer naar huisarts?
- Geen verbetering na 2 weken topicaal.
- Uitgebreid, blaasjes, pijn, roodheid, zwelling, koorts (cellulitis).
- Diabetes / immuungecompromitteerd / perifeer vasculaire ziekte.
- Terugkerend (>2x/jaar) → oorzaak zoeken (familie, schoenen, huisdieren, immuun).
