Tramadol is een synthetisch opioïde pijnstiller (zwakke μ-receptor agonist + SNRI-effect) voor matige tot zware pijn. Hoewel effectief, kent het specifieke risico's die patiënten en voorschrijvers moeten kennen.

Veelvoorkomende bijwerkingen (meestal tijdelijk)

• Gastro-intestinaal: misselijkheid, braken, obstipatie, diarree, maagpijn
• Centraal zenuwstelsel: duizeligheid, hoofdpijn, slaapstoornissen, slaperigheid, zwakte
• Overig: droge mond, zweeten, jeuk

Meestal verdwijnen na 1-2 weken na dosistitratie. Bij aanhoudende klachten: contact huisarts.

Ernstige bijwerkingen (direct medische hulp)

• Serotoninesyndroom: agitatie, hallucinaties, fever, spierstijfheid, trillingen, autonomische onstabielheid (vaak in combinatie met SSRI/SNRI/MAO-remmers).
• Convulsies: verhoogd risico bij epilepsie, hoofdtrauma, alcohol/drugsontwenning, metabolische ziekten, combinatie met spierverslappers/antidepressiva/antiemetica.
• Allergie: angio-oedeem (gezicht/lippen/tong), urticaria, dyspnoe, anafylaxie.
• Cardiaal: QT-verlenging, arythmieën, orthostatische hypotensie, syncope.
• Psychiatrisch: stemmingveranderingen, depressie, zelfmoordgedachten.

Overdosis: levensbedreigend

Symptomen: extreme slaperigheid, onbewustzijn, pinpoint pupillen, trage/ondiepe ademhaling, klamme huid, bradycardie, hypotensie, coma. Direct 112 bellen. Antidotum: naloxon (herhaalde doses nodig door lange halfwaardetijd tramadol).

Contra-indicaties & voorzorgsmaatregelen

• Geen combinatie met MAO-remmers (2 weken washout).
• Voorzichtig bij nier/leverinsufficientie (dosisverlaging).
• Niet bij kinderen <12 jaar (na tonsillektomie/adenoidectomie: contra-indicatie FDA/EMA).
• Zwangerschap/lactatie: alleen als voordeel > risico.
• Rijden/machines: vermijden bij slaperigheid/duizeligheid.

Afbouw

Nooit plots stoppen na chronisch gebruik → ontwenningsyndroom (angst, trillingen, diarree, pijnterugkeer). Afbouwschema onder begeleiding huisarts.