ADHD op een continuüm

Iedereen heeft een mate van focus, activiteit, impulsiviteit. Alleen als de impact op dagelijks leven groot is in meerdere domeinen, spreekt men van ADHD. Drie continuüms:

• Activiteitsniveau: Rustig ↔ Actief
• Aandacht: Gericht ↔ Afleidbaar
• Impulsiviteit: Nadenkend ↔ Impulsief

Rechts op de schaal = 'in risico' voor ADHD. Stress, slecht dieet, verkeerde schoolplaatsing kunnen over de rand duwen.

Hyperactiviteit: 'Aangedreven door een motor'

Constant in beweging, niet stil kunnen zitten. Bij oudere kinderen evolveert naar algemene friemelheid. Vertegenwoordigt minder kinderen in evaluaties.

Onoplettendheid: De meest voorkomende klacht

• Niet opletten op school → achterblijven in lezen/rekenen.
• Zeer afleidbaar, dagdromen, focus kwijt bij minste afleiding.
• Organisatieproblemen: huiswerk vergeten/kwijt, opdrachten niet noteren, spullen kwijtraken.
• Thuis: moeite met ochtendroutine (tandenpoetsen, aankleden).
• Paradoxaal: Wel focus op leuke dingen (Lego, kunst, sport, favoriete boeken). Probleem duikt op bij mentale inspanning voor uitdagende taken. TV/games tellen niet voor diagnose.

ADHD en leerstoornissen

30-40% ADHD-kinderen hebben ook leerstoornis (bv. dyslexie). Concentratieprobleem door moeite met materiaal, niet ADHD. Elk ADHD-kind dat academisch achterblijft → evalueren op leerstoornissen.

Impulsiviteit: Handelen zonder nadenken

• Niet wachten op beurt, antwoorden uithollen.
• Moeilijkheden in sociale interacties.

Onoplettend subtype (ADD)

• Stil, braaf, sociaal aangepast.
• Maar: niet genoeg focus voor taken/thuis/school.
• Later gediagnosticeerd (geen problemen, pas bij achterstand).
• Meisjes vaker dit subtype; jongens 2x vaker ADHD totaal.

Volwassen ADHD

• Veel 'groeien er uit' of voldoen niet meer aan criteria.
• Maar: veel volwassenen wel ADHD. Zelden zichtbaar hyperactief, wel onrustig.
• Focus/organisatie/impulsiviteit → problemen thuis/werk.
• Hogere echtscheidings-/werkloosheidscijfers.
• Echte volwassen ADHD = significant, slijtend probleem (ondanks overdiagnose).

Conclusie

ADHD is een spectrum. Herkenning van de nuance – en het onderscheiden van comorbiditeit – leidt tot betere ondersteuning op elke leeftijd.