Indicaties voor oestrogeentherapie (HT)

Vasomotorische klachten (opvliegers, nachtzweten), urogenitale atrofie (vaginale droogheid, dyspareunie, urineweginfecties), botverlies preventie (alleen als andere middelen niet kunnen), vroegtijdige menopauze (<45 jr).

Bewijste voordelen

1. Botverlies preventie

Oestrogeen remt osteoclasten (botafbraak). Annals NY Acad Sci (2009, diermodel): oestrogeen vermindert botverlies via osteoclastremming. Humane data: HVT verlaat breukrisico ~30% (vertebraal, heup). Alleen indicatie als bisfosfonaten/denosumab gecontra-indiceerd/niet getolereerd.

2. Opvliegers & nachtzweten

Menopause International (2008): HT effectief in 80% gevallen. Niet-hormonale opties (gabapentine, SSRI, CBT) minder effectief. Mechanisme: stabilisatie hypothalamus thermoregulatie.

3. Depressie (perimenopauzaal)

NIMH studie (Am J Obstet Gynecol, 2000): 3 weken oestrogeen → 80% respons vs 22% placebo. Waarschijnlijk via serotonine/dopamine modulatie. Alleen voor perimenopauzaal depressie, niet postmenopauzaal.

4. Huid & collageen

Oestrogeen stimuleert fibroblasten → collageen, elastine, hyaluronzuur. Clinical Interventions in Aging: gunstige effecten op huidverdikking, elasticiteit, rimpels. MAAR: ook risico's (zie onder). Mechanismen niet volledig gekend.

Geen bewijs voor

• Geheugenverbetering: Cognitive & Behavioral Neurology review: geen effect op geheugen na 60e. Start <60: onzeker. Start >60: verhoogd dementierisico (WHIMS studie).
• Hartziekte preventie: WHI: verhoogd risico op CVA, trombose, geen bescherming.

Risico's & contra-indicaties

• Borstkanker (gecombineerde HVT >5 jaar)
• Trombose (tromboembolie, CVA) – vooral orale toediening
• Galblaasziektes
• Endometriumkanker (alleen oestrogeen zonder progesteron bij intacte baarmoeder)
• Leverziektes, porfyrie, onverklaarde vaginale bloeding

Individuele besluitvorming

Gebruik laagste effectieve dosis, kortst mogelijke duur. Transdermaal (pleister/gel) → lagere tromboserisico. Jaarlijkse evaluatie: mammografie, bloeddruk, lever, klachten, behoefte. Geen standaard "één formaat past iedereen".