Testosteron daling met leeftijd

Zowel mannen als vrouwen ervaren dalend testosteron. Laag testosteron → verminderde libido, spiermassa, botdensiteit, energie, stemming, verhoogd cardiovasculair risico. Testosterontherapie (alleen recept, injectie/gel/pleister) is gouden standaard, maar heeft bijwerkingen (erythrocytose, acne, onvruchtbaarheid mannen, virilisatie vrouwen).

DHEA als alternatief

Mannen

RCT (Am J Clin Nutr, 2009): oudere mannen, 1 jaar DHEA 50 mg/dag → significante toename testosteron vs placebo. Spierkracht verbeterd (Clin Endocrinol, 1998). Bijwerkingen gelijk verdeeld over groepen.

Vrouwen

RCT (Menopause, 2009): postmenopauzale vrouwen, 6 maanden DHEA → toename testosteron EN oestrogeen. Geen bijwerkingen gerapporteerd. Verbeterde seksuele functie (Menopause Int, 2010 review).

Voordeel: Orale toediening, goedkoop, milder dan testosteron. Nadeel: Onvoorspelbare conversie (oestrogeen vs testosteron), minder controleerbaar.

Pregnenolone: de "moeder van alle steroïden"

Eerste stap van cholesterol → pregnenolone → progesterone → DHEA → testosteron/oestrogeen OU cortisol/aldosteron.

• Mannen (Steroids, 2005): Pregnenolone supplementatie → verhoogd androsteron in urine (testosteron metabolliet). Anabole effecten bij dieren, humaan onduidelijk.
• Vrouwen: Onvoldoende data.
• Misbruik sport: Gebruikt om anabole steroïden te maskeren (WADA verboden).

Klinische toepassingen buiten testosteron

• DHEA: onvruchtbaarheid (lage ovariële reserve), schizofrenie (adjunct), cognitieve afname (voorlopig bewijs).
• Pregnenolone: schizofrenie (negatieve symptomen), geheugen (dierdata), bipolaire depressie (case reports).

Conclusie & advies

1. Eerst testosteron, SHBG, LH, FSH, DHEA-S, oestradiol, prolactine, schildklier, lever, lipiden, glucose meten.
2. Bij bewezen lage testosteron + symptomen: testosterontherapie is eerste keus (controleerbaar, bewijs).
3. DHEA/peregnenolone: experimenteel, tweede lijn, alleen in studie of na uitgebreide counseling over onzekerheden/risico's.
4. Leefstijl (slaap, training, gewicht, alcohol, stress) is fundament voor iedereen.