Cystische acne is de meest ernstige vorm: diepe, pijnlijke, rode, pusgevulde cysten die littekens achterlaten. OTC-crèmes werken niet. Dermatologische interventie is nodig.

Identificatie

• Poriën verstopt met talg, bacteriën, dode cellen.
• Diepte van verstopping bepaalt laesie: witkopje/mee-eter (oppervlak) → puist (dieper, pus) → cyste (zeer diep, pijnlijk, rode bol).
• Locaties: gezicht, armen, rug, schouders, bovenbenen, billen.

Triggers (DermaNetwork, Children's Mercy)

• Vrouwelijke hormonen: zwangerschap, anticonceptie, menstruatiecyclus.
• Topicaal corticosteroïden, rijke crèmes, cosmetica tijdens uitbraak.
• Strakke kleding (rug/borst/schouders) → occlusie + wrijving.

Behandelingstraject (stapsgewijs)

1. Intralesionale corticosteroïde-injectie: snelle ontzwelling cyste (dagen), littekenpreventie.
2. Orale antibiotica: verminderen bacteriën/ontsteking (tetracyclines).
3. Orale anticonceptiva (vrouwen): effectief bij hormonale driver.
4. Isotretinoïne: goudstandaard voor therapieresistente cystische acne. 1 kuur (16-20 wk) → jarenlange remissie (85%). Teratogeen → strikte zwangerschapspreventie (iPLEDGE VS).
5. Chirurgie: drainage + excisie bij grote cysten.

Littekencorrectie (NA actieve acne)

• Laser (fraxel, CO2), microdermabrasie, dermabrasie, chemische peels (TCA) → verwijderen beschadigde lagen.
• Diepe littekens: subcisie + fillers (collageen/hyaluronzuur).
• Lichte littekens: OTC littekencrèmes (silicone, onion extract).
• Timing: pas na 6-12 maanden complete remissie.

Waarschuwing: NOOIT zelf knijpen

Uitknijpen cyste → prop dieper duwen → verergering, infectieverspreiding, zekere littekens. Laat arts draineren.

Cystische acne is een medische aandoening, geen cosmetisch probleem. Vroegtijdige dermatologische zorg bespaart littekens en psychisch lijden.