Waarom jeukt zonnebrand?

UV-straling schadigt DNA → inflammatoire reactie → histamine, cytokines → jeuk, roodheid, pijn, zwelling. Droge huid na zonnebrand verergeren jeuk. Melanine beschermt: lichte huid brandt sneller (15 min), donkere huid tolereren langer.

Risicofactoren

• Lage melanine, hoge UV-index (10-16u), hoogte, nabij evenaar, reflectie (sneeuw, water, zand).
• Medicijnen: doxycycline, tetracyclines, thiaziden, ibuprofen, St. Johns kruid → fototoxisch.
• Bewolking blokkeert ~20% UV – u kunt wel branden.
• Kinderen/baby's: dunne huid, weinig melanine → extra kwetsbaar.

Symptomen

• Roodheid, hittegevoel, pijn, jeuk (meestal 6-24u na blootstelling).
• Schilfering na dagen.
• Blaasvorming (2e graads) – niet openprikken.
• Zonvergiftiging (zonnebrand + koorts, rillingen, misselijkheid, hoofdpijn, uitslag) → arts.

Behandeling van jeuk

1. Calaminelotion: Koelt, adsorbeert vocht, vermindert jeuk.
2. Pramoxine-lotion (bijv. Sarna): Lokale anesthesie, anti-jeuk.
3. Orale antihistaminica: Cetirizine/loratadine (dag, niet-slapend), difenhydramine (nacht, slapend). **Let op: niet autorijden/machines bedienen.**
4. Koele compressen: Vochtige doekjes, niet ijs direct op huid.
5. Hydratatie: Alcoholvrije, rijk crème (ceramiden, sheaboter, hyaluronzuur) + badolies. Luchtbevochtiger. Voldoende drinken.

Langetermijneffecten

• Vroegtijdige veroudering (rimpels, pigmentvlekken, elastose).
• Huidkankerrisico (melanoom, basaalcel, plaveiselcel) – cumulatief.
• Actinische keratosen (voorlopers plaveiselcel).

Preventie: de beste cura

• SPF 30+ breed-spectrum, 2mg/cm² (vingertopregel), herhalen 2-uurtelijks.
• Beschermende kleding (UPF), hoed, zonnebril.
• Schaduw zoeken 11-15u.
• Geen zonnebanken.

Zonnebrand is voorkombaar. Elke brand verhoogt levenslang risico. Bescherm uw huid – vandaag en elke dag.