Hyperparathyreoidisme wordt veroorzaakt door overactieve bijschildklieren, wat leidt tot te hoge calciumspiegels in bloed en urine. Ongeveer de helft van de patiënten heeft weinig of geen duidelijke klachten; de andere helft ervaart een scala aan symptomen die de kwaliteit van leven aanzienlijk kunnen aantasten.

Pijn, zwakte en botproblemen

• Spier-, gewrichts-, rug- en buikpijn.
• Ernstige spierzwakte en chronische vermoeidheid.
• Botten geven calcium af → osteoporose, verhoogd breukrisico.

Spijsverteringsklachten

• Misselijkheid, braken, eetlustverlies.
• Obstipatie.
• Verhoogde dorst (polydipsie) en verhoogde urineproductie (polyurie).

Neurologische en psychische symptomen

• Depressie, angst, prikkelbaarheid.
• Geheugenproblemen, persoonlijkheidsveranderingen.
• In extreme gevallen: comavigilante toestanden.

Overige tekenen

• Droge, jeukende huid.
• Verhoogd risico op nierstenen (hoge calcium + fosfaat in urine).
• Lengteafname bij langdurige, onbehandelde gevallen.

Diagnose en vervolg

De diagnose wordt gesteld op basis van verhoogde serumcalcium gecombineerd met verhoogde of onvoldoende onderdrukte PTH (parathormoon). Vervolgonderzoek: 24-uurs urine calcium, nierfunctie, botdensitometrie (DEXA), nieren/buik echo voor stenen.

Behandeling

• Observatie: Bij milde, asymptomatische gevallen met normale nierfunctie, geen botverlies, jonge leeftijd.
• Chirurgie (parathyroïdectomie): Alleen definitieve cura. Aanbevolen bij symptomen, leeftijd <50, nierstenen, osteoporose, calcium >0,25 mmol/L boven referentie.
• Medicamenteus (calcimimetica, bisfosfonaten): Als operatie niet mogelijk.

Twijfelt u over uw calciumwaarden of heeft u onverklaarbare klachten? Vraag uw huisarts om calcium en PTH te bepalen. Vroegtijdige diagnose voorkomt irreversibele schade.