Een abdominaal aortaaaneurysma (AAA) is een ernstige aandoening die doorgaans operatief wordt behandeld zodra het aneurysma een diameter bereikt van meer dan 5 centimeter, meestal ontdekt via echografie. De sterftecijfers na open reparatie zijn de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd dankzij vergevorderde operatietechnieken en betere pre- en postoperatieve zorg. Toch blijven complicaties mogelijk, zowel bij open operaties als bij endovasculaire ingrepen (EVAR). Algemene operatierisico's zoals diepe veneuze trombose (DVT) en bloeding zijn altijd aanwezig, maar sommige complicaties zijn specifiek gerelateerd aan AAA-reparatie.

Open reparatie

Hartcomplicaties zoals hartritmestoornissen en congestief hartfalen kunnen optreden, maar de meest voorkomende is een hartinfarct (gemiddeld in 6,9% van de gevallen). Dit is meestal niet-fataal en manifesteert zich binnen twee dagen na de operatie. De op een na meest voorkomende complicatie is nierschade (ongeveer 6%), met name bij patiënten met een reeds bestaande nierziekte. Mogelijke oorzaken zijn verminderde bloedtoevoer naar de nieren, het afklemmen van de aorta boven de nierslagaders tijdens de reparatie, en het gebruik van contrasto middelen die niertoxisch kunnen zijn.

Longontsteking na de operatie is eveneens een zorg (5%), maar profylaxe met vroege extubatie op de IC en intensieve longtoilettechnieken kunnen dit risico verminderen. De ernstigste gastro-intestinale complicatie is ischemie van de linker colon en het rectum door onvoldoende perfusie. Dit kondigt zich vaak aan door een verhoogde iv-vloeistofbehoefte binnen 12 uur postoperatief, gevolgd door bloederige diarree. Bij symptomen als koorts of verhoogde leucocyten wordt meestal een sigmoïdoscopie uitgevoerd om het weefsel te beoordelen en te beslissen over conservatieve behandeling of chirurgische verwijdering van necrotisch weefsel.

Bloedstroom naar de benen kan worden belemmerd door losraken van stolsels of atheromatieuze plaques tijdens de operatie, wat embolisatie in kleinere distale slagaders veroorzaakt. Dit vereist doorgaans operatieve verwijdering van de trombus en manifesteert zich door verminderde pedaalpulsen, pijn en gevoeligheid. Ruggenmergschade door ischemie is zeldzaam, tenzij de reparatie plaatsvindt aan een al geruptureerd AAA. Seksuele disfunctie komt wat vaker voor, veroorzaakt door schade aan de autonome zenuwen tijdens de dissectie of embolisatie naar bekkenvaten. Zorgvuldige zenuwbehoudende dissectie heeft aangetoond klachten als impotentie en retrograde ejaculatie te verminderen.

Late complicaties na open reparatie omvatten pseudo-aneurysmavorming (3%), transplantatstolling (2%) en fistelvorming tussen het transplantaat en aangrenzend zacht weefsel (vooral darmen).

Endovasculaire reparatie (EVAR)

De meest frequente complicaties bij EVAR ontstaan door de inguinale wonden voor toegang tot de femorale arterie: infectie, hematoma en pseudo-aneurysma. Endoleak is een veelvoorkomend probleem; er zijn verschillende typen, maar de kern is persistente bloedstroom buiten het transplantaat door de aneurysmasac. Sommige endoleaks kunnen conservatief worden beheerd, anderen vereisen additionele endovasculaire interventies zoals extra stents. Apparaatmigratie is een risicofactor voor late ruptuur; per definitie is er sprake van migratie wanneer de afstand tussen het proximale einde van het apparaat en de laagste nierslagader 5 mm of meer bedraagt.

Vergelijking

De behandeling van abdominale aortaaaneurysmata is door de tijd steeds effectiever geworden. Toch is waakzaamheid na chirurgische interventie essentieel. Een recente Mayo Clinic-studie concludeerde dat de 30-daagse mortaliteit en cardiale/pulmonaire complicaties lager waren bij EVAR vergeleken met open reparatie. Het omgekeerde geldt echter voor transplantaatgerelateerde complicaties: die waren significant hoger bij EVAR, wat leidde tot meer herinterventies, hogere kosten en levenslange monitoring.