Staphylococcus aureus (S. aureus) koloniseert huid/neus van 20-30% volwassenen (dragers). Infectie ontstaat bij barrièrebreuk (wond, insecetenbeet, catheter, operatie). Besmettelijkheid hangt af van virulentie, lokalisatie, behandeling en hygiëne.

Bacteriologie & transmissie

• Overdracht: directe huid-huid contact, gecontamineerde voorwerpen (handdoeken, kleding, sporttoestellen, kazematten), druppels (zelden).
• Risicomilieu: sportscholen, zwembaden, kazernes, gevangenissen, verpleeghuizen, ziekenhuizen.
• Kinderen: frequente hand-gezichtscontact, neusputten → hoge dragerstaat/besmettingsrisico gezicht.

Klinische presentaties

• Impetigo (honingkleurige korstjes) – hoog besmettelijk.
• Furunculose/abces (steenpuist, 'moedermoeder') – pus = hoge bacterieload.
• Folliculitis (haarzakontsteking).
• Cellulitis (rode, warme, pijnlijke, zwelende plak).
• Invasief: bacteriemie, sepsis, endocarditis, osteomyelitis, septische artritis.

Diagnostiek & behandeling

• Cultuur + antibiogram (goudstandaard). MRSA-detectie essentieel.
• Topicaal: mupirocine 2% zalf 3x/dag 5-7d (impétigo, folliculitis, nasale sanering).
• Systeemisch: MSSA → flucloxacilline/cefazoline; MRSA → vancomycine/linezolide/daptomycine/ceftaroline. Duur: 7-14d (huid), 4-6w (diep/invasief).
• Incisie & drainage (abces) – cruciaal, vóór of parallel aan AB.

Besmettelijkheid stoppen: evidence-based

1. Volledige antibioticakuur afmaken – ook als klachten verdwenen. Restbacteriën → recidief/resistentie.
2. Wondzorg: schoon, droog, bedekt (steriele compressen). Verband dagelijks of bij vervuiling.
3. Handhygiëne: wasen water/zeep 20s of alcoholgel – patiënt, mantelzorgers, gezinsleden.
4. Geen delen: handdoeken, waslapjes, kleding, scheermesjes, sportuitrusting.
5. Wasmiddel 60°C + strijkijzer voor textiel contact met wond.
6. Nasale dekolonisatie (mupirocine 5-7d) bij recidieven/dragerschap.
7. Isolatie/werkverlof: voedingsindustrie, zorg, kinderopvang tot 48u na effectieve AB + droge wond. Sportscholen: 2 weken of tot wond gesloten + cultuur negatief.

Natuurlijke middelen?

Honing (medisch gradus, Manuka), theeolie, azijn – additioneel, nooit vervangend voor AB bij klinische infectie. Staphylicine (OTC crème) – beperkt bewijs.

Conclusie

Besmettelijk zolang: levende bacteriën in wond/neus/huid + contactmogelijkheid. Effectieve AB + wondsluiting + hygiëne = besmettelijkheid gestopt. Verificatie door arts (cultuur/klinisch).