Antilichamen zijn eiwitten die door B-cellen worden geproduceerd. Ze circuleren in het bloed, binden aan pathogenen en markeren ze voor vernietiging door andere immuuncellen. Ze worden niet constant geproduceerd, maar alleen als reactie op infectiesignalen.

Eerste productie

Bij eerste contact met een virus (bijv. griep) reageert het lichaam niet direct. Besmette cellen geven noodsignalen af (stukjes van het virus). Circulerende B-cellen herkennen deze en beginnen antilichamen te produceren die het virus markeren voor uitroeiing. Killer-cellen vernietigen de besmette cellen en het virus verdwijnt.

Herhalingsproductie (immunologisch geheugen)

Na de eerste infectie verdwijnen de antilichamen uit het bloed, maar "geheugen-B-cellen" blijven. Bij een tweede blootstelling produceren deze direct antilichamen, vaak vóór symptomen ontstaan. Daarom wordt men meestal niet twee keer ziek van hetzelfde virus.

Vaccinatie: slim gebruik van het geheugen

Vaccins stellen delen van een pathogeen (of een uitgeput variant) aan het immuunsysteem bloot. Het herkent deze fragmenten, produceert antilichamen en geheugen-B-cellen, zonder dat er ziekte ontstaat. Bij latere echte besmetting is de bescherming al actief. Zo geeft vaccinatie immuniteit zonder de ziekte door te maken.