Een **peesaavulsie** is een letsel waarbij de pees (het bindweefsel dat spier aan bot bevestigt) van het bot afscheurt, vaak met een botfragment (avulsiefractuur). Veelvoorkomende locaties: hamstring (zitbeenspits), quadriceps (knieSchijf), biceps (elleboog/schouder), achillespees (hielbeentje). Pezen hebben slechte doorbloeding → langzaam herstel. Behandeling hangt af van graad, locatie, leeftijd, activiteitsniveau.
Graad van peesletsels
- Graad 1: Micro-scheuren, geen lengteverlies.
- Graad 2: Gedeeltelijke ruptuur, कुछ lengteverlies.
- Graad 3: **Complete ruptuur / avulsie** → chirurgische indicatie vaak aanwezig.
Conservatieve behandeling (RICE + revalidatie) – voor graad 1-2, sommige graad 3 (ouder, laag actief)
- Rust (Relative Rest): Vermijd pijnvolle bewegingen. Schiene/bandage/krukken indien nodig (bijv. hamstringavulsie: knie in flexie 30-40°).
- Ijs (Ice): 15-20 min, 3-5x/dag eerste 48-72u. Nooit direct op huid.
- Compressie (Compression): Elastisch Verband (tubigrip, tape) – niet te strak (perfusie controleren).
- Elevatie (Elevation): Been/arm boven hart → mindert zwelling.
- Pijnstilling: Paracetamol 1g 4x/dag. NSAID's (ibuprofen/naproxen) **alleen korte termijn** (bewijs: NSAID's kunnen peesheling vertragen).
- Vroegtijdige gecontroleerde mobilisatie: Zolang pijnloos: passief → actief-geassisteerd → actief ROM. Geen rekken in pijn.
- Progressieve krachttraining: Isometrisch → concentrisch → eccentrisch (goudstandaard peesrevalidatie). Heavy Slow Resistance (HSR) protocol.
- Shockwave therapie (ESWT) / PRP / behandeling: Overweging bij chronische tendinopathie, bewijs gemengd voor acute avulsie.
Chirurgische herstel (indicaties)
- Complete avulsie met > 2 cm retactie (hamstring, biceps, quadriceps).
- Jonge, actieve patiënt / sporter.
- Falen van conservatieve behandeling na 3-6 maanden.
- Significante functionele beperking / cosmetisch (biceps "Popeye" teken).
Operatietechniek
- Pees vrijkomen, scar tissue reseceren.
- Botvoorbereiding (decorticatie, boorgaten).
- Pees herbevestigen met **suture anchors (ankers)**, **transosseuze boten**, of **interferentie schroeven**.
- Post-op: immobilisatie 2-6 weken (brace/schiene), dan gefaseerde revalidatie (totaal 4-6 maanden voor sport).
Revalidatiefases (post-operatief / conservatief graad 2-3)
| Fase | Tijd | Doelen |
|---|
| Bescherming | 0-2 wkn | Pijn/zwelling controleren, wondheling, passieve ROM grenzen |
| Vroeg mobilisatie | 2-6 wkn | Actieve ROM herstellen, isometrische kracht, ADL |
| Kracht & uithouding | 6-12 wkn | Concentrisch/eccentrisch training, functionele patronen |
| Sport-specifiek | 3-6 mnd | Plyometrie, sprint, krachtsport, return-to-sport criteria |
Alarm signalen: direct contact chirurg/fysiotherapeut
- Toenemende pijn, zwelling, roodheid, warmte (infectie).
- Doofheid, tinteling, kleurverandering vingers/tenen (zenuw/vaatletsels).
- Plotselinge "klik" met pijn (re-ruptuur).
- Wonddehiscentie, vochtafscheiding.
Benodigdheden
- Ijspak, elastisch verband, schiene/brace/krukken (voorgeschreven)
- Paracetamol / NSAID (kort)
- Fysiotherapeut (gespecialiseerd in sport/orthopedie)
- Orthopedisch chirurg (voor operatie-indicatie)
- Suture anchors / schroeven / draden (operatie)
Een peesaavulsie is een ernstig letsel. **Vroegtijdige juiste diagnose (MRI/echo) en keuze tussen conservatief vs. chirurgisch** bepalen het uiteindelijke functionele resultaat. Niet "afwachten" bij complete ruptuur bij actieve patiënt.
