Leukemie is geen kinderziekte

Leukemie treedt 10x vaker op bij volwassenen dan bij kinderen. Gemiddelde leeftijd diagnostische: ~67 jaar. Het is een kwaadaardigheid van de hematopoïetische stamcel in het beenmerg, leidend tot onbeheerste proliferatie van afwijkende witte bloedcellen die gezonde bloedvorming verdringen.

Hoofdsymptomen (gevolg van beenmerginsufficiëntie)

Verdrongen cellijn	Gevolg	Symptomen
Rode bloedcellen (Erythrocyten)	Anemie	Vermoeidheid, kortademigheid bij inspanning, bleekheid, hartkloppingen, duizeligheid, koude uiteinden.
Witte bloedcellen (Leukocyten)	Neutropenie / Functionele defect	Frequente/ernstige infecties (longontsteking, sepsis), koorts, slechte wondgenezing, aftes.
Bloedplaatjes (Trombocyten)	Trombocytopenie	Petechiën (puntbloeding huid), ecchymoses (blauwe plekken), neus/tandvleesbloedingen, langdurig bloeden, zware menstruatie.

Overige symptomaten

• B-symptomen: koorts, nachtzweten, ongewichtsverlies (>10%/6mnd).
• Botpijn (vertebraal, ribben, long botten) door beenmergexpansie/infiltratie.
• Gewrichtsklachten.
• Gewijde lymfeklieren, hepatosplenomegalie (vooral ALL, CLL).
• Neurologisch (centraal zenuwstelsel betrokkenheid): hoofdpijn, zeuren, verwarring, zeuwenparese.

Typen en epidemiologie volwassenen

• AML (Acute Myeloïde Leukemie): Meestvoorkomende acute leukemie volwassenen (mediaan 68jr). Snel progresserend.
• ALL (Acute Lymfoblastische Leukemie): Piek kinderleeftijd, 2e piek >50jr.
• CLL (Chronische Lymfocytische Leukemie): Meestvoorkomende chronische leukemie Westerse volwassenen (mediaan 72jr). Vaak toevallig ontdekt (lymfocytose). Indolent, maar kan transformeren (Richter).
• CML (Chronische Myeloïde Leukemie): BCR-ABL+ (Philadelphia chromosoom). TKI's (imatinib) → normale levensverwachting.

Diagnostiek: Van bloed tot beenmerg

1. CBC + differentiatie + bloeduitstrijkje (blasten? left shift? Auer staafjes?).
2. Beenmergaspiratie + biopt (immunofenotypering flowcytometrie, cytogenetica FISH/karyotyping, moleculair NGS panel).
3. Liquor punctie (bij acute leukemieën / hoge risico CNS betrokkenheid).
4. Beeldvorming (CT thorax/abdomen, echo hart voor antracyclines).

Behandeling: Risico-geadapteerd

• Intensieve chemotherapie (fitte patiënten <70-75jr): Inductie (7+3: cytarabine + antracyclene) → consolidatie → eventueel allogene stamceltransplantatie (allo-SCT) bij intermediair/hoog risico (cytogenetica, MRD).
• Minder intensief / laagdosis (ouder/fragiele patiënten): Hypomethylerende middelen (azacitidine, decitabine), venetoclax + azacitidine (nieuwe standaard onfit AML), low-dose cytarabine, glasdegib.
• CML: TKI's (imatinib, dasatinib, nilotinib, bosutinib, ponatinib) → diepe moleculaire remissie.
• CLL: 'Watch & Wait' bij asymptomatisch laag risico. Behandeling (BTK remmers: ibrutinib, acalabrutinib; BCL2 remmer: venetoclax + anti-CD20) bij symptomen/progressie.
• Ondersteunend: Transfusies (Hb <7-8, plaatjes <10/20), groeifactoren (G-CSF), anti-infectieve profylaxe, vaccinaties (dode vaccins), tromboseprofylaxe.

Conclusie

Leukemie bij volwassenen presenteert zich vaak met gevolgen van beenmergfaal (anemie, infecties, bloedingen) + B-symptomen. Een eenvoudig bloedbeeld met differentiatie en uitstrijkje is de sleutel tot vroege diagnose. Moderne, risico-geadapteerde therapieën (TKI's, venetoclax, immunotherapy, CAR-T) hebben de overleving drastisch verbeterd, zelfs bij oudere patiënten.