Medicamenteuze behandeling van duizeligheid is *symptomatisch* en *kortdurend*. Het doel: acuut duizeligheid, misselijkheid en angst verminderen tijdens een aanval. Langdurig gebruik maskert compensatie en vergroot valrisico. Altijd vooraf oorzaak bepalen (BPPV, Ménière, neuritis, migraine, centraal).

Overzicht veelvoorgeschreven middelen

Geneesmiddel	Klasse	Indicatie	Dosering (volwassenen)	Belangrijkste bijwerkingen	Let op
Meclizine (Postafene®)	Antihistaminicum (H1)	Duizeligheid, misselijkheid, bewegingsziekte	25-50 mg 1-3x/dag	Slaperigheid, droge mond, constipatie, urine retentie, verstoord accomodatie	Zorgvuldig bij glaucoom, prostaathypertrofie, leverfalen. OTC in NL.
Cinnarizine (Stugeron®)	Antihistaminicum + calciumantagonist	Vestibulaire duizeligheid, bewegingsziekte	25-75 mg 3x/dag	Slaperigheid, gewichtstoename, extrapiramidale symptomen (langdurig)	Voorgeschreven. Niet < 5 jaar.
Dimenhydrinate (Dramamine®)	Antihistaminicum	Bewegingsziekte, duizeligheid, misselijkheid	50-100 mg 4-6x/dag	Slaperigheid, anticholinergisch (zoals meclizine)	OTC. Kortdurend.
Betahistine (Betaserc®)	H3-antagonist / H1-agonist	Ménière (vermindert endolymfatische druk)	16-48 mg 3x/dag	Maagklachten, hoofdpijn, exantheem	Voorgeschreven. Chronisch gebruik mogelijk. Geen slaperigheid.
Diazepam (Valium®)	Benzodiazepine	Hevige acute duizeligheid (vestibulaire crisis)	2-5 mg 1-3x/dag (kort!)	Sedatie, ataxie, geheugenstoornis, verslaving, demping ademhaling	Alleen acute fase, max 3-5 dagen. Geen alcohol. Rijverbod.
Lorazepam (Temesta®)	Benzodiazepine	Idem, kortere halfwaarde	0,5-2 mg 2-3x/dag	Zoals diazepam	Zelfde waarschuwingen.
Promethazine (Phenergan®)	Antihistaminicum (fenothiazine)	Hevige misselijkheid/braken bij duizeligheid	25 mg 1-3x/dag (oraal/rectaal/IM)	Zware sedatie, anticholinergisch, extrapiramidaal	Voorgeschreven. Niet < 2 jaar. Rijverbod.
Ondansetron (Zofran®)	5-HT3 antagonist	Refractaire misselijkheid/braken	4-8 mg 2-3x/dag	Hoofdpijn, obstipatie, QT-verlenging	Voorgeschreven. Geen vestibulaire werking.
Scopolamine pleister (Scopoderm®)	Anticholinergicum	Bewegingsziekte, duizeligheid (langdurig)	1 pleister 72u achter oor	Droge mond, cycloplegie, urine retentie, verwarring (ouderen)	Voorgeschreven. Contra bij glaucoom, pylorusstenose.

Behandelstrategie per aandoening

• BPPV: *Geen* medicijnen nodig. Epley-manoeuvre = curatief. Meclizine alleen voor acuut comfort *voor* manoeuvre.
• Vestibulaire neuritis: Prednison 1 mg/kg 7-14 dagen tapering (binnen 72u starten) + symptomatisch meclizine/diazepam max 3 dagen → dan *stoppen* en VRT starten.
• Ménière: Betahistine chronisch + zoutarm dieet + diureticum. Acute aanval: meclizine/promethazine + diazepam kort.
• Vestibulaire migraine: Prophylaxe (propranolol, topiramaat, flunarizine) > acuut medicijnen. Acuut: triptanen (als hoofdpijn), meclizine, ondansetron.
• Centrale duizeligheid: behandeling onderliggende oorzaak (beroerte, MS, tumor). Symptomatisch meeclizine beperkt effectief.

Belangrijke waarschuwingen

• Ouderen: verhoogd valrisico door sedatie, anticholinergisch, orthostatische hypotensie. Beers criteria: meclizine, dimenhydrinate, promethazine, scopolamine = *potentieel ongeschikt*.
• Verkeer: alle bovengenoemde middelen (behalve betahistine) beïnvloeden rijvaardigheid. Wettelijk: eigen verantwoordelijkheid.
• Zwangerschap/lactatie: meclizine, dimenhydrinate cat. B (veilig). Betahistine: onvoldoende data. Benzodiazepines: vermijden.
• Compensatie: vestibulaire sedativa *remmen* centrale compensatie. Na acute fase (48-72u) *stoppen* en VRT starten.

Niet-medicamenteus: essentieel

• Vestibulaire revalidatietherapie (VRT) – enige bewijzen behandeling voor chronische duizeligheid/onstabilliteit.
• Repositioneringsmanoeuvres (BPPV).
• Leefstijl: hydratatie, zoutbeperking (Ménière), triggervermijding, slaaphygiëne, stressmanagement.

Medicijnen zijn een *brug* naar herstel, geen bestemming. Gebruik ze gericht, kort en altijd in combinatie met een duidelijke diagnose en revalidatieplan. Raadpleeg uw huisarts of KNO-arts voor een persoonlijk schema.