Wat is naltrexon?

Naltrexon is een pure opioïde-antagonist (μ, κ, δ) zonder agonistenactiviteit. Geïndiceerd voor alcoholafhankelijkheid (vermindert craving, relapse) en opioïde-afhankelijkheid (blokkeert effecten heroïne, morfine, oxycodon). Beschikbaar als tablet 50 mg (ReVia®, Depade®) en langwerkende injectie 380 mg/maand (Vivitrol®). Geen misbruikpotentieel, geen tolerantie, geen ontwenning bij stoppen.

Bijwerkingen (orale tablet, klinische studies)

Frequentie	Bijwerkingen
Meest voorkomend (≥10%)	Misselijkheid (vaak tijdelijk, paar dagen–weken)
Algemeen (1–10%)	Braken, hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, zenuwachtigheid, angst, somnolentie, diarree, obstipatie, buikpijn, krampen, borstpijn, gewrichts-/spierpijn, huiduitslag, slaapstoornissen, overmatige dorst, eetlustverlies, zweet, verhoogde traanproductie, milde depressie, vertraagde ejaculatie
Zeldzaam (<1%)	Hepatotoxiciteit (dosis-gerelateerd), depressie met suïcidale gedachten, pneumonitis, overgevoeligheid.

Strategieën tegen misselijkheid (meest frequente reden voor dropout)

1. Start met lage dosis (25 mg/dag) × 3–7 dagen, dan 50 mg/dag.
2. Neem met voedsel of voor het slapen.
3. Ondansetron 4–8 mg 1–2x daags (eerste week).
4. Motivatieversterkende gesprekken, steun, monitoring.

Contra-indicaties (absoluut)

• Actueel opioïdegebruik of ontwenning (positieve urinescreen, zelfrapportage) → gevaar voor geïnduceerde ontwenning (ernstig, acute pijn, tachycardie, hypertensie, diarree, braken, toevallen).
• Buprenorfine (Suboxone®/Subutex®) of methadon onderhoudstherapie – moet eerst gestopt/afgebouwd worden onder toezicht.
• Verwachte behoefte aan opioïde analgetica binnen 7 dagen (chirurgie, trauma, pijn).
• Acute hepatitis of leverfalen (Child-Pugh B/C).
• Overgevoeligheid voor naltrexon, naloxon, nalmefeen of excipienten.

Speciale situaties

• Pijnbehandeling tijdens naltrexon: niet-opioïde analgetica (paracetamol, NSAID's, COX-2, gabapentinoïden, ketamine, lidocaine, regionaal). Bij noodgeval hoge dosis opioïden nodig → monitor op IC, naltrexon effect overwinbaar met hoge dosis (risico respiratoire depressie na afname antagonist).
• Zwangerschap: cat. C; alleen bij strikte indicatie (alcohol/OUD risico > medicijnrisico).
• Nierfalen: geen dosisverlaging nodig (hepatische clearance), maar monitor.

Monitoring

• Leverenzymen (ALT/AST) basisaan, 1 maand, daarna 3-maandelijks.
• Nierfunctie, bloedbeeld periodiek.
• Stemmingsmonitoring (depressie, suïcidaliteit).
• Urine-toxicologie bij start en periodiek (adherentie, relapse detectie).

Conclusie

Naltrexon is een veilig, effectief hulpmiddel in de behandeling van alcohol- en opioïde-afhankelijkheid, mits contra-indicaties strikt gerespecteerd (geen actueel opioïdegebruik, leverfalen). Misselijkheid is de meest frequente bijwerking, maar goed beheersbaar met geleidelijke opbouw en symptomatische behandeling. De langwerkende injectie (Vivitrol®) verbetert adherentie en elimineert dagelijkse keuzestress. Geïntegreerd in een multidisciplinair programma (CBT, motivatieversterking, zelfhulpgroepen, medische zorg) biedt naltrexon een waardevolle bijdrage aan duurzaam herstel.