Cellulitis (erysipelas / cellulitis diffuse) is een acute bacteriële infectie van de diepe dermis en subcutis. Meest voorkomend op de onderbenen, maar overal mogelijk. Snelle herkenning en behandeling voorkomt sepsis en necrotiserende fasciitis.

Symptomen (cardinale tekenen ontsteking + systemisch)

• Rubor: helder rood, scherp begrensd (erysipelas) of diffuus (cellulitis).
• Tumor: zwelling, gespannen, glanzende huid.
• Calor: lokale overheiding.
• Dolor: pijn, drukgevoeligheid.
• Functio laesa: beperkte beweeglijkheid.
• Systeemisch: koorts, kolderen, verhoogde CRP/leukocyten, tachycardie.
• Blaasjes / bollen / hemorrhagische bollen (ernstig).
• Lymfangitis: rode strepen richting lymfeklieren (inguinaal/popliteaal).

Oorzaken & bacteriën

• Port d'entrée: snijwond, scheurwond, insectenbeet, eczeem, tinea pedis (schimmel tussen teen → invalsport), ulcus venosum, diabetische voet, chirurgische wond, IV canule.
• Bacteriën: Streptococcus pyogenes (groep A streptokokken – erysipelas), Staphylococcus aureus (MSSA/MRSA), S. pyogenes + S. aureus, Gram-negatieve (diabetes, immuunsuppressie, waterblootstelling).

Risicofactoren

• Lymfoedeem / veneuze insufficientie / eerdere cellulitis (recidiefrisico 20-30%).
• Diabetes mellitus (neuropathie, vasculopathie, immuundefect).
• Immuunsuppressie (corticosteroïden, chemotherapie, HIV, biologica).
• Obesitas, roken, perifeer arterieel vaatlijden.
• Huidziektes (eczeem, psoriasis, lymfoedeem).
• IV-druggebruik.

Behandeling

1. Antibiotica (keuze lokaal resistentiebeleid + ernst)

Duur: typisch 5-7 dagen (oralaal), 10-14 dagen (gecompliceerd). Stopcriteria: afkoeling, CRP daling >50%, klinische verbetering. Verlengen bij onvoldoende respons.

2. Adjunctieve maatregelen

• Been hooglaggen (boven hartniveau) – vermindert oedeem/pijn.
• Pijnstilling: paracetamol 1g 4x/dag, NSAID's (bijv. ibuprofen) – tenzij contra.
• Wondverzorging: schoonmaken, debrideering necrotisch weefsel, vochtige wondverbanden.
• Compressietherapie (na acute fase) bij veneuze insufficientie / lymfoedeem – voorkomt recidief.

Herstelverloop

• Koorts/pijn dalen binnen 24-48 uur na start effectieve antibiotica.
• Roodheid/zwelling nemen dagen tot weken af (residuele pigmentatie / schubbing mogelijk).
• Volledige normalisatie huid: 2-4 weken.

Recidiefpreventie

• Onderliggende oorzaak behandelen: tinea pedis (antimycotica), veneuze insufficientie (compressiekousen), lymfoedeem (complexe decongestieve therapie), diabetes (glucosecontrole, voetcontrole), obesitas, huidverzorging (hydrateren, beschermen).
• Profylactische antibiotica (penicilline V 500mg 2x/dag of erythromycine) bij ≥2 episodes/jaar – bewijs matig, overwegen bij hoog risico.

Rode vlaggen: acute escalatie / SEH

• Snelle uitbreiding (>2-3 cm/uur), crepitaties, hemorrhagische bollen, huidnecrose → necrotiserende fasciitis – acute chirurgische debrideering + brede IV antibiotica.
• Sepsis (qSOFA ≥2): verwardheid, RR ≥22, systolisch ≤100 mmHg.
• Orbitaal cellulitis (oogbetrokkenheid) – oogarts + CT.
• Geen verbetering na 48u IV antibiotica – herwaardering diagnostiek/therapie.

Samenvattend: Cellulitis = acute bacteriële huidinfectie. Snelle diagnostiek, gerichte antibiotica (flucloxacilline 1e keus), been hoogleggen, pijnstilling. Recidiefpreventie = oorzaak aanpakken. Rode vlaggen = necrotiserende fasciitis / sepsis = acute chirurgie / IC.

Ernst / Setting	1e keus (oralaal)	Alternatief / IV
Licht (geen systeemklachten, geen risicofactoren)	Flucloxacilline 500-1000mg 4x/dag 5-7d (MSSA + strep)	Clindamycine 300-600mg 4x/dag (penicilline allergie)
Matig (koorts, CRP verhoogd, comorbiditeit)	Flucloxacilline IV 1-2g 4x/dag + eventueel benzylpenicilline (strep dekking)	Cefazoline 2g 3x/dag IV
Zwaar / Sepsis / MRSA risico	Vancomycine IV (tdm) + pip/tazo of ceftriaxone	Linezolide, daptomycine, ceftaroline
Waterblootstelling (zeewater: Vibrio, zoet water: Aeromonas)	Doxycycline + ceftriaxone / ciprofloxacine