Een teekbeet is meestal onpijnlijk, maar kan ziekteoverdragers (Borrelia-bacteriën → Lyme, TBE-virus → hersenontsteking) doorgeven. Snelle (< 24 uur), correcte verwijdering vermindert het besmettingsrisico aanzienlijk. Hier is het bewijsgebaseerde protocol.

Benodigdheden

• Fijne tekenpincet of teekkaart (apotheek, outdoorwinkel)
• Desinfecterend middel (jodium, chlorhexidine, 70% alcohol)
• Handschoenen (optioneel, hygiëne)
• Vergrootglas (bij kleine teken/nymphen)
• Klein potje/plakband om teek te bewaren voor eventuele analyse

Stappenplan

1. Rustig blijven. Paniek leidt tot rukken → teek breekt.
2. Grijp de teek zo dicht mogelijk bij de huid (bij de monddelen, niet het opgevulde lichaam). Gebruik de pincet dwars op de teek.
3. Trek rechtop, stabiel en langzaam met gelijke kracht. Draai niet, knijp niet het lichaam plat, rook niet, gebruik geen azijn/alcohol/zeep/nagellak/vaseline op de teek. Deze middelen laten de teek stikken → overgeven van maaginhoud met pathogenen in de wond.
4. Controleer de bijtplaats: Zitten monddelen (zwart puntje) nog in de huid? Probeer met pincet te verwijderen. Lukt niet? Laat rusten; het lichaam stoot het vanzelf uit. Graaf niet.
5. Desinfecteer de wond grondig met jodium/chlorhexidine.
6. Bewaar de teek in een potje met vochtig watten of plak op papier met tape. Noteer datum, locatie op lichaam, geschatte duur aanhechting. Kan nuttig zijn bij symptomen.
7. Was handen grondig met zeep.

Wat u absoluut niet moet doen

• Wattenstaafje met insectenwerend op de teek (werkt niet betrouwbaar, vertraagt verwijdering).
• Vuur, sigaret, lucifer, petroleumjelly, nagellak, azijn, alcohol, zeep, olie op de teek.
• Met ongelijke nagels/pincet rukken.
• De wond uitknijpen of uitkraten.

Navervolg: 4 weken in de gaten houden

• Tekenen erythema migrans (rode ring/vlek die uitdijt, vaak > 5 cm, centrale verbleking): direct huisarts → antibiotica (doxycycline/amoxicilline) voor Lyme.
• Vergrote lymfeklieren, koorts, spier-/gewrichtspijn, neurologische klachten (gezichtsverlamming, radiculopathie): huisarts.
• TBE (zeer zeldzaam in NL, wel in Europa): koorts, hoofdpijn, nackenstijfheid → direct huisarts.

Preventie

• Kleding: lange mouwen, broek in sokken, lichte kleuren (teken zichtbaarder).
• Insectenwerend met DEET (30-50%) of icaridine (20%) op blootgestelde huid.
• Na buiten zijn: volledig lichaam controleren (ook oksels, lies, knieholten, hoofdhuid, achter oren). Douchen helpt losse teken af te spoelen.
• Huisdieren controleren en behandelen (spot-on, halsband).

Correcte verwijdering is de enige bewezen manier om ziekterisico te minimaliseren. Geen thuismiddeltjes, geen haast: rustig, rechtop, compleet.