Bronchitis is een ontsteking van de bronchiën (luchtwegen naar de longen). Naast hoest, slijmproductie en kortademigheid, is rugpijn een frequente maar vaak onderschatte klacht. De pijn ontstaat door heftige hoestinspanning (spieren, wervels, ribben), pleuritis (pleuritis sicca) of uitstraling van borstspanning.
Oorzaken van bronchitis
- Virussen: Rhinovirus, RSV, influenza, corona (meest voorkomend).
- Bacteriën: Mycoplasma, Chlamydia pneumoniae, Bordetella pertussis (minder vaak).
- Irritanten: Sigarettenrook, rookgassen, chemische dampen, stof, vervuiling.
- Reflux (GERD): Maagzuur bereikt luchtwegen → chronische irritatie → bronchitis.
Acute vs. chronische bronchitis
| Kenmerk | Acute bronchitis | Chronische bronchitis (COPD-deel) |
|---|
| Duur | < 3 weken | ≥ 3 maanden per jaar, 2 opeenvolgende jaren |
| Hoest | Plotse aanvang, productief (wit/geel/groen slijm) | Chronisch productief, ochtendspits |
| Rugpijn | Scherp, bij hoest/ diep inademen, intercostale spieren | Constant, saai, borstspanning uittrekkend naar rug |
| Kortademigheid | Bij inspanning, soms in rust | Progressief, ook in rust (emfyseem component) |
| Koorts | Vaak aanwezig (viraal) | Zelden, tenzij exacerbatie |
Diagnostiek
- Anamnese + lichamelijk onderzoek (auscultatie: wheezing, ronchi, crepitanten).
- Pulsoxymetrie (saturatie).
- Thoraxfoto: alleen bij verdacht op pneumonie, niet voor routine bronchitis.
- Bloed: CRP, leucocyten (verhoogd bij bacterieel/viraal), procalcitonine (bacterieel).
- Sputumcultuur / PCR-paneel bij langdurig/recidiverend of immunocompromitteerd.
- Longfunctie (spirometrie) bij verdacht op chronische bronchitis/COPD.
Behandeling
Algemeen (beide typen)
- Rust (geen bedrusting, wel inspanningsmatiging).
- Voldoende vocht (2-3 L/dag) → verdunt slijm.
- Rookstop (essentieel, ook passief roken vermijden).
- Pijnstilling rugpijn: Paracetamol 1g 4x/dag; eventueel ibuprofen 400mg 3x/dag (anti-inflammatoir). Warmte (kruik, cherry-pit kussen) op pijnlijke rugspieren.
Acute bronchitis (meestal viraal)
- Geen antibiotica standaard (NHG-standaard). Alleen bij: hoge CRP + klinisch ziek, comorbiditeit (COPD, hartfalen, immuundeficiëntie), verdacht op pertussis, of > 3 weken duur.
- Hoestonderdrukking (dextromethorfan) alleen bij onproductieve, slaapverstorende hoest. Productieve hoest niet onderdrukken (slijm moet los).
- Inhalatie met salbutamol (β2-agonist) bij wheezing/kortademigheid.
Chronische bronchitis / COPD
- Inhalatietherapie: LAMA (tiotropium), LABA (formoterol), ICS (fluticason) per GOLD-classificatie.
- Exacerbatiebehandeling: antibiotica (amoxicilline/clarithromycine) + prednison 30-40mg 5-7 dagen.
- Revalidatie: longrevalidatie (oefentherapie, edukatie, voeding).
- Jaarlijks griepprik, 5-jaarlijks pneumokokkenvaccin.
Wanneer naar de huisarts?
- Koorts > 38,5°C > 3 dagen
- Kortademigheid in rust, cyanose, saturatie < 92%
- Bloed bij hoesten (hemoptoe)
- Pijn op de borst (uitsluiten hart/pneumothorax)
- Geen verbetering na 2-3 weken (acute) of verergering (chronisch)
- Immuundeficiëntie, hartfalen, longkanker in anamnese
Preventie rugpijn bij bronchitis
- Ontspanningsadhemhaling (buikademhaling) → mindert intercostale spanning.
- Houding: rechtop zitten, niet gekromd hoesten.
- Oefentherapie na acute fase: core-stabiliteit, thoracale mobiliteit.
Bronchitis is meestal zelflimiterend, maar rugpijn kan het herstel belemmeren. Adequate pijnbestrijding en hoesthygiene versnellen het genezingsproces.
