Een leverfunctietest (LFT) meet enzymen en eiwritten in het bloed die de gezondheid van de lever (en andere organen) weerspiegelen. SGOT (Serum Glutamische-Oxaloacetaat Transaminase), nu standaard **AST (Aspartaat Aminotransferase)** genoemd, is een van de belangrijkste markerenzymen.

Wat is AST?

AST is een enzym dat voorkomt in: **lever (hoogst), hartspier, skeletspieren, nieren, hersenen, rode bloedcellen, alvleesklier**. Bij celschade wordt AST vrijgezet in het bloed. Een verhoogde waarde duidt op celschade *er ergens in het lichaam* – niet per se de lever.

Referentiewaarden (volwassenen)

• Man: 10-40 U/L (verschilt per lab)
• Vrouw: 9-32 U/L
• Kinderen: hoger (groei spieren/botten)

Let op: Normale AST sluit leverziekte **niet** uit (bijv. hepatitis C kan normale AST hebben).

Oorzaken van verhoogde AST

Interpretatie: AST/ALT ratio (De Ritis quotient)

• **AST/ALT < 1**: Typisch voor virale hepatitis, NAFLD, medicamenteus.
• **AST/ALT > 1**: Alcoholische leverziekte, cirrhosis, hartfalen, hemolyse, spierziekte.
• **AST/ALT > 2**: Sterk suggestief voor alcoholische hepatitis.

Vervolgstappen bij verhoogde AST

1. Herhaal de test na 1-2 weken (uit sluiting laboratoriumfout, tijdelijke stijging door sport/alcohol/medicijn).
2. Vergelijk met ALT, GT, AF, bilirubine, albumine, INR, trombocyten (volledig leverprofiel).
3. Anamnese: Alcohol, medicijnen (recept/vrij verkrijgbaar/kruiden), supplementen, reizen, vaccinaties, sekseualiteit, IV-drogengebruik, familieanamnese, auto-immuun.
4. Gerichte diagnostiek:
   • Hepatitis serologie (HAV IgM, HBsAg, anti-HBc, anti-HCV, HEV)
   • Ferritine, transferrineverzadiging, ceruloplasmine, α1-antitrypsine
   • ANA, ASMA, LKM, IgG (auto-immuun)
   • CK (creatine kinase) als spieroorzaak verdacht
   • Troponine, EKG, echo hart als cardiaal verdacht
   • Haptoglobine, LDH, reticulocyten, bilirubine bij hemolyse
   • Echografie lever (vetlever, cirrhosis, tumoren)
   • Fibroscan (elastografie) voor fibrose-stadificering
5. Medicijncausaal? Stop verdacht middel (in overleg arts), herhaal na 2-4 weken.
6. Verwijzing hepatoloog/interne geneeskunde bij: persisterende verhooging > 3x bovengrens, onbekende oorzaak, tekenen leverfalen, coagulopathie, ascites, encefalopathie.

Praktisch advies voor patiënt

• Geen alcohol tot oorzaak bekend.
• Alle medicijnen/supplementen doorgeven aan huisarts.
• Geen zelftest/afwachten bij klachten (buikpijn rechtsboven, geelzucht, donkere urine, lichte ontlasting, ongewichtsverlies, vermoeidheid).
• Gezond gewicht, beweging, Mediterraan dieet beschermen de lever.

AST is een **gevoelige maar aspecifieke** marker. De context (andere bloedwaarden, anamnese, beeldvorming) bepaalt de diagnose. Niet in paniek geraken, wel serieus nemen en vervolgen.