Knie-effusie ("water op de knie") is een ophoping van synoviaal vocht in het kniegewricht. Het duidt op een onderliggend proces: trauma, overbelasting, inflammatie of infectie. Behandeling richt zich op symptoomverlichting én oorzaakoplossing.
Oorzaken
- Traumatisch: Meniscusletsel, kruisbandruptuur (ACL/PCL), collaterale bandletsel, fractuur
- Degeneratief: Artrose (slijtage kraakbeen → reactieve effusie)
- Inflammatoir: Reumatoïde artritis, psoriatisch artritis, gicht, pseudogicht (CPPD)
- Infectieus: Septische artritis (noodgeval!)
- Overbelasting: Herhaalde microtrauma (lopers, springers)
- Andere: Tumor (zeldzaam), hemarthose (antistolling, hemofylie)
Thuisbehandeling (bij milde, niet-infectieuze effusie)
- Relatieve rust: Vermijd pijnprokerende activiteiten (springen, diepe kniebuiging), maar blijf bewegen (fietsen, zwemmen).
- Ijs: 15-20 min, 3-4x/dag (doek tussen huid en ijszak)
- Compressie: Elastische kniebandage/tubigrip – niet 's nachts, niet te strak
- Elevatie: Been opgeheven op kussens
- Pijnstilling: Paracetamol 1g 4x/dag; NSAID's (ibuprofen/naproxen) bij geen contra-indicaties
- Gewichtsmanagement: BMI verlagen verlaadt knie
- Oefeningen: Quad sets, straight leg raises, mini-squats, hamstring curls – pijnvrij
Medische interventies
- Arthrocentese (punktie): Vocht afpompen → verlichting spanning/pijn, diagnostiek (cellen, kristallen, cultuur, PCR)
- Corticosteroïde injectie: Na punktie, anti-inflammatoir, effect 4-12 weken
- Hyaluronzuur (viscosupplementatie): 3-5 injecties, effect bij licht-matige artrose
- PRP (plasma-rijk plasma): Autoloog, groeifactoren, bewijs opkomend
- DMARDs/biologicals: Bij inflammatoire artritis (reumatoïde, psoriatisch, AS)
- Uraatverlagers: Allopurinol, febuxostat (gicht)
- Antibiotica (IV): Septische artritis – chirurgische drainage + IV antibiotica
Chirurgie
- Arthroscopie: meniscectomie/reparatie, ACL-reconstructie, synoviectomie, chondroplastiek
- Knieprothese (TKR/UKR): eindstadium artrose, onvoldoende functioneren conservatief
- Osteotomie: bij asafwijking (varus/valgus) jongere patiënt
Rode vlaggen → direct arts/SEH
- Rode, warme, zeer pijnlijke knie + koorts → septische artritis
- Plotse zwelling na trauma + onmogelijkheid belasting → fractuur/ligamentruptuur
- Progressieve zwelling ondanks rust/behandeling
