Antinucleaire antilichamen (ANA) richten zich tegen eigen celkernweiwitten. Een positieve ANA-test duidt niet altijd op ziekte, maar verschillende auto-immuunaandoeningen geven wel positieve resultaten met vergelijkbare klachten.

Belangrijke aandoeningen

• Lupus (SLE): pijn, ontsteking, organschade (huid, nieren, gewrichten). Homogene/omlijnde ANA-patroon.
• Sclerodermie: verharding huid/bindweefsel (te veel collageen). Longen, nieren, hart, tandheelkunde, erectiestoornissen. Gespikkeld ANA-patroon.
• Sjögren: droge mond/ogen, klierzwelling, slikproblemen. 400k-3,1 mln volwassenen (VS).
• Gemengde bindweefselziekte (MCTD): kenmerken van sclerose, lupus, polymyositis. Gewrichtspijn, zwakte, huidafwijkingen, orgaanschade, Raynaud. Gespikkeld ANA-patroon.
• Reumatoïde artritis (RA): 3 stadia: gewrichtsbekleding zwelling → verdikking → kraakbeen/botafbraak. Stijfheid, zwakte, vermoeidheid, griepklachten.
• Dermatomyositis: spierontsteking/zwakte + huiduitslag (blauwrood, fragmentarisch) op gewrichtsspieren/oogleden. Geen remedie, wel symptombehandeling (fysio, rust, warmte, beweging).
• Ziekte van Raynaud: vasospasme → wit/blauw vingers/tenen (koude). Primair (onbekende oorzaak) of secundair (bij andere aandoening). Tinteling, brandend, kloppend bij herstel doorbloeding.

ANA-test is een puzzelstukje, geen definitieve diagnose. Reumatoloog integreert klachten, onderzoek, lab.