Xanthomen zijn vetafzettingen in de huid (gele, zachte knobbeltjes), geen puistjes. Ze wijzen vaak op een onderliggende stofwisselingsstoornis.

Herkennen xanthomen

• Gele/geel-witte, zachte, pijnloze knobbeltjes/patches.
• Locaties: knieën, ellebogen, pezen (Achilles), handen, voeten, billen, oogleden (xanthelasma).
• Vooral bij ouderen en verhoogde bloedlipiden (cholesterol/triglyceriden).
• Verdwijnen vaak spontaan in weken.

Onderliggende aandoeningen

• Familiële hypercholesterolemie, diabetes type 2, hypothyreoïdie, niersyndroom, leverziektes, bepaalde kankers, galwegobstructie.
• Xanthelasma (oogleden): vaak géén verhoogde lipiden, maar wel checken.

Behandeling

1. Onderliggende oorzaak behandelen: Lipiden verlagen (dieet, statines, ezetimibe), diabetes regelen, schildklier behandelen.
2. Verwijdering (cosmetisch): Chirurgie, laser, TCA-peeling (alleen door dermatoloog).
3. Test: Salicylzuur/BPO op vlek → helderder? Dan acne, geen xanthoom.

Cardiovasculair risico

Hoog cholesterol = hartziektes. Leefstijl: laagvet dieet, sporten, stoppen roken. Medicatie (statines) bij indicatie.

Wanneer arts?

Bij uitbraak xanthomen: bloedlipiden, leverfunctie, glucose testen. Uitsluiten diabetes (vooral als overgewicht, droogte, plassen, vermoeidheid). 33% diabetespatiënten heeft huidproblemen (eerste teken).