Vrije radicalen & oxidatieve stress

Onevenwichtige elektronen → vrije radicalen stelen elektronen uit cellen → oxidatieve stress/schade (kanker, Alzheimer). Antioxidanten voorkomen vorming en verminderen schade.

Endogeen vs. exogeen

Antioxidanten: exogeen (dieet/supplementen) OF endogeen (lichaamseigen). **Endogene zijn krachtiger** dan die via voeding.

Vijf endogene antioxidanten

1. Superoxide dismutase (SOD)
2. Alfaliponzuur (ALA)
3. Co-enzym Q10 (CoQ10)
4. Catalase
5. Glutathionperoxidase (Gpx)

SOD, catalase, Gpx zijn 'grote drie' – lichaam produceert meer bij specifieke vrije radicalen (prof. Keith, Auburn Univ.).

Functies

• SOD → vrije radicalen → waterstofperoxide → catalase/Gpx → zuurstof + water (neutralisatie).
• ALA: herstelt/recyclet exogene antioxidanten, Gpx, CoQ10.
• Gpx: herstelt DNA-schade (celniveau) → immuunsysteem, veroudering vertragen.

Tekort & supplementatie

• Productie daalt met leeftijd/ziektes (kanker, Parkinson, spierdystrofie, HIV/AIDS).
• ALA werkt alleen als antioxidant bij *overschot* in lichaam.
• Supplementen: Japan produceert CoQ10 (beschikbaar VS), effectiviteit nog onzeker (2010). ALA langetermijneffecten onbekend (kortetermijn veilig).
• Prof. Keith: endogene supplementen effectloos als afgebroken tijdens spijsvertering. Alleen lichaamseigen productie telt. Lichaam kan niet genoeg produceren → **verhoog exogeen inname (dieet) om tekort te compenseren**.