Hyperkaliëmie (kalium > 5,0–5,5 mmol/L) is gevaarlijk: kan hartritmestoornissen, spierzwakte, nierschade veroorzaken. Oorzaken: nierfalen, medicijnen (ACE-remmers, sartanen, kaliumsparende diuretica, NSAID's), overmatige inname, azidose. **Let op: extreem laag kalium (hypokaliëmie) is even gevaarlijk.** Hier veilige, evidence-based strategieën – **altijd in overleg met je behandelend arts**.

Directe medische interventies (alleen in ziekenhuis/arts)

• Calciumgluconaat IV (cardioprotectie, tijdelijk).
• Insuline + glucose IV (stuwt K⁺ in cellen).
• Salbutamol nebulisatie (β2-agonist → K⁺ shift intracellulair).
• Natriumbicarbonaat IV (bij azidose).
• Diuretica (lus/thuriaat) + natriumchloride infusie.
• Kaliumbinders: patiromer (Veltassa), natriumzirconiumcyclosilicaat (Lokelma) – oraal, chronisch.
• Dialyse (bij nierfalen / levensbedreigend).

Dieet & leefstijl (chronisch beheer, thuis toepasbaar)

Actie	Uitleg	Praktijk
Beperk hoog-kalium voedsel	Doel: < 2000–3000 mg K⁺/dag (advies diëtist)	Vermijden/beperken: bananen, aardappelen (ook gebakken/chips), tomaten/pasta/saus, sinaasappel/sap, avocado, spinazie (rauw), bonen, noten, chocolade, gezouten substituten (LoSalt = KCl).
Kies laag-kalium alternatieven	Vervangers met < 150 mg/portie	Appel, perzik (blik/nat), bessen, mandarijnen, ananas, kool, bloemkool, sla, komkommer, peper, rijst, pasta, wit brood, eiwit (kip, vis, ei).
Kook & leeg groenten	Koken in veel water + afgoten haalt 30–50% K⁺ eruit	Aardappelen, wortelen, groene bonen: klein snijden, 10 min koken, water weggooien.
Verhoog calcium-inname	Ca²⁺ antagoniseert K⁺ effect op hart; bindt K⁺ in darmen	3×/dag zuivel (kwark, yoghurt, kaas) of calciumfortifieerd plantaardig + eventueel supplement 500–1000 mg/dag (arts).
Knoflooksupplement / verse knoflook	Sommige dierstudies: allicine ↓ serum K⁺; humaan bewijs zwak	1 teentje rauwe knoflook/dag of 600–1200 mg geageerde extract (arts).
Hydratatie	Nieren filteren K⁺ bij voldoende urineproductie (> 1,5 L/dag)	Water, thee, koffie (matig). Vermijd alcohol, suikerdranken.
Beweging	Spiercontractie neemt K⁺ op in cellen (tijdelijk); verbetert insulinegevoeligheid	150 min matig + 2× kracht/week. Vermijd extreme inspanning bij bekende hyperkaliëmie.

Medicijnherziening (cruciaal!)

Veel hyperkaliëmie is **iatrogeen** (medicijngeïnduceerd). Je arts zal evalueren:

• ACE-remmer / sartan → dosering verlagen, switchen, of stoppen.
• Kaliumsparend diureticum (spironolacton, eplerenon, amiloride, triamteren) → stoppen/vervangen.
• NSAID's (ibuprofen, naproxen, diclofenac) → stoppen (verminderen nierperfusie).
• Trimethoprim, pentamidine, heparine → check noodzaak.
• Kaliumsupplementen / zoutsubstituten → **direct stoppen**.

Monitoring

• Bloedcontrole K⁺, kreatinine, eGFR: start 1×/week, later 1×/maand als stabiel.
• ECG bij K⁺ > 6,0 of symptomen (prikkelbaarheid, arrythmie).
• Voedingsdagboek + diëtist consult 1×/kwartaal.

Samenvattend: Hyperkaliëmie is een medisch probleem – geen DIY-project. Dieetaanpassing (laag K⁺, koken/leeggen, calcium), medicijnherziening door arts, hydratatie, beweging. Nooit *zelf* kaliumbinders of diuretica starten. Bij twijfel: **bel je huisarts vandaag nog**.