Twee verschillende, soms overlappende stoornissen

ADHD (4,1% volwassenen VS): onoplettendheid, hyperactiviteit, impulsiviteit. Schizofrenie (1,1% volwassenen): hallucinaties, wanen, gedesorganiseerd denken/gedrag, negatieve symptomen (apathie, sociale terugtrekking). Beiden beïnvloeden functioneren, maar zijn fundamenteel anders.

Subtypen

ADHD (DSM-5)	Schizofrenie (DSM-5/ICD-10)
Overwegend onoplettend (6+ symptomen)	Paranoïde (wanen, hallucinaties)
Overwegend hyperactief-impulsief (6+)	Hebephebe/catatone (motorische stilstand/excitatie)
Gecombineerd (beide 6+)	Gedesorganiseerde (spraak, gedrag, affect)
	Residueel (eerdere episoden, nu milde symptomen)
	Ongedifferentieerde (gemengde symptomen)

Overlap en verhoogd risico

• ADHD + familielid met schizofrenie → hoger risico schizofrenie later (Arehart-Treichel studie: 9/29 met schizofreen familielid + ADHD had hogere neurologische schizofrenie-scores)
• Beide: dopamine-dysregulatie (maar andere paden/gebieden)
• Beide: cognitieve problemen (andere aard: ADHD = aandacht/uitvoering; schizofrenie = geheugen/uitvoering/sociale cognitieve)
• Comorbiditeit: middelenmisbruik, depressie, angst bij beide verhoogd

Onset: cruciaal verschil

• ADHD: symptomen vóór 7e levensjaar (meestal 3-6 jaar), voortdurend
• Schizofrenie: late adolescentie/early twintigers (mannen: 18-25; vrouwen: 25-35)
• Vroeg herkennen ADHD → vroege interventie → betere uitkomst

Behandeling: verschillende paden

ADHD	Schizofrenie
Stimulantia (1e keus): methylfenidaat, amfetamines	Antipsychotica (1e keus): typisch (haloperidol) / atypisch (olanzapine, risperidon, aripiprazol)
Niet-stimulantia: atomoxetine, guanfacine XR	Clozapine (therapieresistent)
Gedragstherapie, coaching, school/werk aanpassingen	Sociale vaardigheidstraining, cognitieve remediëring, familie-educatie, ACT/FACT teams
Medicatie + therapie = goudstandaard	Medicatie + psychosociale interventies = goudstandaard

Belangrijk: stimulantia bij schizofrenierisico?

Stimulantia kunnen psychotische symptomen triggern bij kwetsbare personen. Bij ADHD + familiëre aanleg schizofrenie: zorgvuldige afweging, lage startdosis, nauwlettende monitoring, overweeg niet-stimulantia eerst. Altijd specialist (psychiater) betrekken.

Conclusie

ADHD en schizofrenie zijn verschillende stoornissen met overlap in risico en symptomen. Juiste diagnose (vaak team: psychiater, psycholoog, huisarts) leidt tot gerichte behandeling. Onbehandeld: beide leiden tot ernstige functionele beperkingen. Met juiste zorg: herstel en participatie zijn haalbaar.